بخواهد مىفشارد ، آن چنان كه نتواند آب دهان را فرو برد » . ( و هو له بالمرصاد على مجاز طريقه ، و بموضع الشّجا « 1 » من مساغ « 2 » ريقه « 3 » ) .
اين تعبيرات ممكن است اشاره به معاويه و لشكريان شام باشد ؛ كه مبادا فرصت خداوند به آنها ، سبب شكّ و ترديد شما گردد و در حقّانيت خود ، يا باطل بودن آنها ترديدى به خود راه دهيد و اين ، در واقع نوعى دلدارى به لشكريان امام عليه السّلام است تا با توجّه به اين حقيقت ، روحيّهء خود را از دست ندهند .
اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور از ظالم ، همان لشكر متمرّد و عصيانگر است و در واقع ، تهديدى است در برابر آنها كه اگر چند صباحى خداوند به شما مهلت داده ، از عذاب و مجازات او در برابر عصيان و گردنكشىتان ايمن نباشيد ! ولى تفسير اوّل ، مناسبتر به نظر مىرسد .
به هر حال ، اين همان چيزى است كه قرآن مجيد كرارا به آن اشاره كرده و مىفرمايد :
« وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ »
؛ آنها كه كافر شدند تصوّر نكنند اگر به آنان مهلت مىدهيم به سودشان است ؛ ما به آنها مهلت مىدهيم براى آنكه بر گناهان خود بيفزايند و براى آنها عذاب خوار كنندهاى است . » « 4 » و در جاى ديگر مىفرمايد :
« إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ »
؛ به يقين پروردگار تو در كمينگاه ( ظالمان ) است . » « 5 » اين موضوع ، نه تنها دربارهء ستمگران شام و گردنكشان لشكر عراق صادق است ؛ بلكه امروز هم براى همهء ما درس آموزندهاى است كه مهلتهاى الهى دربارهء
هامش
( 1 ) « شجا » به معناى استخوان ، يا چيز ديگرى است كه در گلو گير كند .
( 2 ) « مساغ » از مادّهء « سوق » ( بر وزن فوق ) به معناى گوارا گرفته شده است .
( 3 ) « ريق » به معناى آب دهان است .
( 4 ) سورهء آل عمران ، آيهء 178 .
( 5 ) سورهء فجر ، آيهء 14 .