البتّه درك اين واقعيت براى كسانى كه با فرهنگ انبيا و اوليا آشنا نيستند ، آسان نيست .
« ابن ابى الحديد » در اينجا جملهء جالبى از بعضى انديشمندان نقل كرده است كه گفتهاند : « سياست على عليه السّلام را اگر انسان منصف ، با دقّت بررسى كند و نسبت به شرايطى كه او و يارانش گرفتار آن بودند آن را بسنجد ، مىبيند كه اين سياست واقعا يك معجزه بود » . « 1 »
3 - چرا وزير بودن آن حضرت بهتر است ؟
جملهء « أنا لكم وزيرا ، خير لكم منّي أميرا » علاوه بر اينكه مىتوان آن را بر نوعى تواضع و اتمام حجّت حمل كرد ، توجيه ديگرى هم مىتواند داشته باشد كه اگر على عليه السّلام امير مىشد ، مخالفت و قيام بر ضدّ او سبب كفر مىگرديد ؛ چرا كه پيامبر صلى اللّه عليه و آله در حديث معروف دربارهء او فرموده بود : « حربك حربي ؛ جنگ با تو ، همچون جنگ با من است ( و موجب كفر و خروج از اسلام مىشود ) » . « 2 » در حالى كه اگر آن حضرت مشاور بود ، مخالفت با حكومت وقت ، سبب كفر نمىگرديد .
* * * كوتاه سخن اينكه بعضى از ناآگاهان پيرامون اين خطبه جنجال زيادى به راه انداختند و آن را بر خلاف اصول اعتقادى تشيّع پنداشتند ، در حالى كه هيچ مسألهاى كه بر خلاف اين اعتقادات باشد ، در آن ديده نمىشود ؛ زيرا از يك سو ، امام مىخواهد بىاعتنايى خود را به مقامهاى ظاهرى كاملا نشان بدهد ؛ در حالى كه ديگران براى امورى بسيار كمتر از آن دست و سر مىشكستند .
هامش
( 1 ) شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد ، جلد 7 ، صفحهء 73 .
( 2 ) « ابن مغازلى » دانشمند معروف اهل سنّت در كتاب « مناقب » خود از ابن عبّاس نقل مىكند كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله خطاب به على عليه السّلام فرمود : « سلمك سلمي و حربك حربي » ( مناقب ابن مغازلى ، صفحهء 50 ) .