پنج نفر قرار داده بودند ؛ مىفرمايد : « متى اعترض الرّيب فىّ مع الأوّل منهم ، حتّى صرت أقرن إلى هذه النّظائر ؛ كدام زمان بود كه در مقايسهء من با نخستين آنان ( ابو بكر ) شك و ترديد وجود داشته باشد ، تا چه رسد به اينكه مرا هم سنگ امثال اينها قرار دهند » . « 1 » و در جاى ديگر هنگامى كه مردم مىخواستند بعد از عثمان با او بيعت كنند ، با صراحت مىگويد : « و لقد علمتم أنّي أحقّ النّاس بها من غيري ؛ همهء شما به خوبى مىدانيد من از همه كس به خلافت شايستهترم » . « 2 » حتّى رقباى او ، با صراحت شايستهتر بودن او را قبول داشتند ( هر چند در عالم سياست اين شايستگىها از طرف رقيبان در عمل فراموش مىشود ! ) از جمله « عمر » به هنگام انتخاب شوراى شش نفرى به على عليه السّلام گفت : « تو از همه شايستهترى اگر شوخ طبع نبودى ! » سپس افزود : « أما و اللّه لئن ولّيتهم لتحملنّهم على الحقّ الواضع و المحجّة البيضاء ؛ به خدا سوگند ! اگر زمام حكومت را تو در دست بگيرى مردم را در مسير حقّ واضح ، و راه روشن قرار خواهى داد » . « 3 » « ابو بكر » هنگامى كه به خلافت رسيد - طبق نقل بسيارى از روايات - عدم صلاحيّت خويش را براى خلافت بيان كرد . به گفتهء « طبرى » چنين گفت : « أيّها النّاس ! فإنّي ولّيت عليكم و لست بخيركم ؛ مردم من والى شما شدهام در حالى كه بهترين شما نيستم » . « 4 » و حتّى در بعضى از اين روايات آمده است كه ابو بكر گفت : « أقيلوني ! فلست بخيركم و علىّ فيكم ؛ مرا رها سازيد ، من بهترين شما نيستم در حالى كه على در ميان شماست » . « 5 »
هامش
( 1 ) همان مدرك .
( 2 ) خطبهء 74 .
( 3 ) شرح نهج البلاغه ابن الحديد ، جلد 1 ، صفحهء 186 . همين مضمون را طبرى در تاريخ خود ، با تفاوت مختصرى نقل كرده است . ( جلد 3 ، 294 - حوادث سال 23 هجرى ) .
( 4 ) تاريخ طبرى ، جلد 2 ، صفحهء 405 .
( 5 ) احقاق الحق ، جلد 8 ، صفحهء 240 .