اشعهء مادون قرمز كمك مىگيرد اشياى بيشترى را در تاريكى به انسان نشان دهد ولى بالأخره در ماوراى آن ، اشياى زيادى است كه در تاريكى ديده نمىشود .
اينها همه محدوديّت ديد انسان را از جهات مختلف ، نشان مىدهد ولى آن كس كه همه چيز را در همه جا و در هر شرايط و در نهان و آشكار مىبيند - يا به تعبير ديگر : علم او به آن احاطه دارد - ذات پاك خدا است ! قرآن مجيد مىگويد :
« لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ »
، چيزى همانند او نيست و او شنوندهء بينا است ( يا به تعبير دقيقتر او شنونده و بينا است ) » . « 1 » در حقيقت بينا و شنوا به معناى واقعى و مطلق ، ذات پاك او است .
در نهمين و دهمين توصيف مىفرمايد : « هر آشكارى غير او پنهان است و هر پنهانى غير او آشكار نيست » ( و كلّ ظاهر غيره باطن ، و كلّ باطن غيره غير ظاهر ) اين توصيفها در ذات خداوند و دربارهء ديگران ، در حقيقت از همان ويژگى نامحدود بودن و محدود بودن سرچشمه مىگيرد ، از آنجا كه ذات پاكش نامتناهى است ، آثار او سرتاسر هستى را فرا گرفته و ظهور مطلق و بىقيد و شرط ، در همه جا و هر زمان از آن اوست . در حالى كه موجودات ديگر هر چند داراى ظهورى باشند ظهورشان محدود است و به همين دليل مىتوان گفت : « پنهان و ناپيدا هستند » . در جهان ستارگان و كهكشانها ، ستارگانى يافت مىشوند كه از خورشيد جهان تاب منظومهء ما ، بسيار بزرگتر و پر نورترند ، ولى ما هيچ اثرى از آنها نمىبينيم ! همانگونه كه اگر از محدودهء منظومهء شمسى گام بيرون نهيم ، خورشيد ما كمرنگ و سپس بىرنگ مىشود .
اضافه بر اين ، اگر چيزى ظهورى دارد - هر چند ظهور نسبى و محدود - آن هم به بركت وجود پروردگار است و گر نه ممكنات در ذات خود ، به طور كلّى تاريك و ناپيدايند و نور وجود الهى است كه بر آنها مىتابد و خود را نشان مىدهد . و از يك
هامش
( 1 ) سورهء شورى ، آيهء 11 .