در روايتى از امام كاظم عليه السّلام مىخوانيم كه در فلسفهء تكبيرات هفتگانه ، در آغاز نماز فرمود : « اى هشام ! خداوند هفت آسمان آفريد و هفت زمين و فهت حجاب . . . » سپس از ذيل حديث استفاده مىشود كه « پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به هنگام معراج ، حجابها يكى پس از ديگرى از مقابل او برداشته شد و هر حجابى كه برداشته مىشد ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله تكبير مىگفت و اين است فلسفهء تكبيرات هفتگانه . ( شخص نمازگزار نيز وقتى به نماز ، كه معراج مؤمن است ، روى مىآورد براى اينكه حجابها از برابر او برداشته شود ، تكبيرات هفتگانه مىگويد ) « 1 » » .
از مناجات معروف « شعبانيّه » نيز استفاده مىشود كه اين حجابهاى نورانى كه مانع از ديد كامل عظمت خدا است ، از برابر ديدگان جمعى از « اولياء اللّه » برداشته مىشود . « 2 » البته ما اطلاع زيادى دربارهء ماهيّت اين حجابها نداريم و از « مناجات شعبانيّه » كه اين حجابهاى نور را در برابر چشم دلها ذكر كرده است ، استفاده مىشود كه اشاره به يك سلسله مفاهيم ماوراى طبيعى است .
مرحوم « علّامهء مجلسى » در « بحارالانوار » بعد از اشاره به موضوع « حجب نوريّه » كه در روايات وارد شده شرحى دارد كه بيانگر تفسير حجابها در ، بعد جسمانى و روحانى ، يا مادّى و معنوى است . « 3 » جملههاى « و لا ليل داج ، و لا بحر ساج . . . » در عين اينكه ناظر به ازليّت خداوند و وجود مقدّس او قبل از آفرينش عالم است ، اشارات پرمعنايى به نعمتهاى بزرگ او در پهنهء آفرينش دارد ، چرا كه تاريكى شب و آرامش دريا ، هر دو از نعمتهاى او
هامش
( 1 ) وسائل الشيعه ، جلد 4 ، صفحهء 723 ، حديث 7 ، از باب 7 ، ابواب تكبيرة الإحرام :
« يا هشام إنّ اللّه خلق السّماوات سبعا و الأرضين سبعا و الحجب سبعا . . . »
. ( 2 ) عبارت مناجات اين است :
« إلهي هب لي كمال الإنقطاع إليك و أنر أبصار قلوبنا بضياء نظرها إليك حتّى تخرق أبصار القلوب حجب النّور فتصل إلى معدن العظمة . . . »
. ( 3 ) براى توضيح بيشتر ، به جلد 55 بحارالانوار ، صفحهء 46 ، مراجعه شود .