هرگز شهرها و آبادىها را هلاك نمىكرد ، تا اين كه در كانون آنها پيامبرى مبعوث كند كه آيات ما را بر آنان بخواند و ما هرگز آبادىها و شهرها را هلاك نكرديم ، مگر آن كه اهلش ظالم بودند . » « 1 » بعد از ذكر اين مقدّمه ، امام عليه السّلام اشاره به خطرات شيطان مىكند ، مىفرمايد :
« خداوند شما را از دشمنى بر حذر داشته است كه ، مخفيانه در درون سينههاى شما نفوذ مىكند ، و آهسته در گوشها مىدمد ، و ( به اين طريق شما را ) گمراه سازد ، و به هلاكت مىكشاند . » ( و حذّركم عدوّا نفذ في الصّدور خفيّا ، و نفث في الآذان نجيّا ، فأضلّ و أردى ) .
گر چه در اين جملهها و جملههاى آينده نام شيطان برده نشده است ، ولى صفاتى كه در آن آمده به روشنى نشان مىدهد كه منظور شيطان است .
امّا دشمنى او از آغاز خلقت آدم عليه السّلام بر همه كس آشكار شده است ، همان گونه كه قرآن مىگويد : خداوند به آدم عليه السّلام خطاب كرد و فرمود :
« إِنَّ هذا عَدُوٌّ لَكَ وَ لِزَوْجِكَ فَلا يُخْرِجَنَّكُما مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقى »
، اين ابليس ، دشمن تو و همسر تو است ، مراقب باشيد شما را از بهشت بيرون نكنند كه بيچاره خواهد شد » . « 2 » و در جاى ديگر به طور عام مىفرمايد :
« أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ »
؛ آيا با شما عهد نكردم اى فرزندان آدم عليه السّلام كه شيطان را نپرستيد كه او براى شما دشمن آشكارى است . » « 3 » البتّه براى مؤمنان بيدار و سالكان هوشيار ، شيطان مىتواند وسيلهاى براى تكامل و پيشرفت و پرورش باشد ، چرا كه هر قدر در برابر وسوسههاى او مقاومت كنند ، قدرت معنوى و روحانى آنها افزوده مىشود و مقامشان در پيشگاه خدا بالاتر مىرود . در ادامهء اين سخن ، از طرق مختلف وسوسههاى شيطان ، پرده برمىدارد و به
هامش
( 1 ) سورهء قصص ، آيهء 59 .
( 2 ) سورهء طه ، آيهء 117 .
( 3 ) سورهء يس ، آيهء 60 .