پذيرد ، و هر زمان او را ( از اعمال خلاف ) بر حذر دارند ، حذر كند ، و اگر ( از نافرمانى خدا ) منعش كنند ، باز ايستد ، و آنگاه كه ( به زبان ) اجابت ( دعوت حق ) كند ( در عمل ) به سوى او بازگردد و چون بازگردد ، توبه كند ، و چون تصميم به پيروى ( از پيشوايان دين ) گيرد ، به دنبال آنها گام بردارد ، و چون ( حقايق را ) به او نشان دهند ( چشم باز كند و ) ببيند . كسى كه با سرعت در طلب حق ، حركت كند و از نافرمانىها بگريزيد ، در نتيجه از اين راه ذخيرهاى به دست آورد و باطن خويش را پاكيزه كند و آخرت خود را آباد سازد و توشهاى براى روز حركت به سوى مقصد و هنگام حاجت و منزلگاه نياز با خود بردارد و پيشاپيش خود به سراى جاودانيش بفرستد . پس تقواى الهى پيشه كنيد اى بندگان خدا ! در راستاى هدفى كه شما را براى آن آفريده . و از مخالفت فرمانش بر حذر باشيد ! آنچنان كه به شما هشدار داده و بدين وسيله استحقاق آنچه را به شما وعده داده است ، پيدا كنيد كه وعدهء او صادق و قطعى است ! و به اين طريق ، از وحشت روز رستاخيز در امان بمانيد .
شرح و تفسير
مواعظ تكان دهنده !
در اين بخش از كلام امام عليه السّلام كه در واقع تكميلى است بر بخش گذشته ، اشاره به موعظههاى نافذ و مؤثّر و مثلهاى روشنگر و اندرزهايى كه سبب نجات انسانها است ، كرده ، چنين مىفرمايد : « اوه ! چه مثلهاى صائب و رسايى ، و چه اندرزهاى شفابخشى ، به شرط آن كه با قلبهاى پاك و گوشهاى شنوا و ارادههاى قاطع و عقلهاى دورانديش روبرو شود » فيا لها أمثالا صائبة ، و مواعظ شافية ، لو صادفت قلوبا زاكية ، و أسماعا واعية ، و آراء عازمة ، و ألبابا حازمة ! « 1 » ) .
هامش
( 1 ) « حازم » از مادّهء « حزم » ( بر وزن جزم ) به معناى تفكّر عميق و صحيح است و به افراد دور انديش « حازم » گفته مىشود و « حزام » ( بر وزن كتاب ) به معناى كمربند است كه از نظر استحكام ، تناسبى با معناى اصلى دارد .