آب آن استفاده كرد ، لذا بخشى از ساحل رودخانه را كنده و پايين مىبرند و با يك شيب مناسب ، راه وصول به آب را آسان مىسازند ، عرب اين راه را « شريعه » يا « مشرع » مىنامد و آنجا كه به آب منتهى مىشود « مشرب » ناميده مىشود ، حال اگر اين راه ، آلوده با گل و لاى و لجن باشد ، يا محلّ وصول به آب ، چنان باشد كه آب را گل آلود كند ، استفاده از آب بسيار مشكل مىشود و به همين دليل اخيرا شريعه را به صورت مناسبى مىسازند ، يا به آن ، پلّه مىدهند تا هر دو مشكل حل شود .
امام عليه السّلام در اين تشبيه زيبا ، مواهب دنيا را به آب تشبيه مىكند ، ولى متأسّفانه راه رسيدن به آن از لجنزارها مىگذرد و نقطهء وصول به آب جايى است كه آب را گل آلود مىكند ، به همين دليل ، اين آب ، از دور تشنگان را به سوى خود دعوت مىكند ، امّا هنگامى كه بسوى آن گام برمىدارند به مشكلات عجيب ، گرفتار مىشوند و هرگز به آب گوارا نيز دست نمىيابند و به راستى ، مواهب دنيا اعمّ از : مال و مقام و تجمّلات ، همه ، همين گونه است ، زيرا براى وصول به دنيا ، انسان بايد از بسيارى از فضايل اخلاقى چشم بپوشد و تن به آلودگى دروغ و خيانت و تحمّل ذلّت و مانند آن بدهد ، كه هر كدام باتلاقى است ، بر سر راه وصول به آن ! و هنگامى كه به آن مىرسد انواع مزاحمتها و حسادتها و تهاجمها ، اين آب را تيره و تار مىسازد .
در سومين و چهارمين توصيف ، مىفرمايد : « چشم اندازش فريبنده ، و باطن آن كشنده است ! » ( يونق « 1 » منظرها ، و يوبق « 2 » مخبرها ) .
اين دوگانگى ظاهر و باطن كه در دنياست ، به صورتهاى گوناگونى در تعبيرات پيشوايان بزرگ اسلام آمده است ، گاه دنيا را به مار خوش خطّ و خالى تشبيه كردهاند ، كه سمّ قاتل در درون آن است . ( فإنّما مثل الدّنيا مثل الحيّة : ليّن مسّها ، و قاتل سمّها ) . « 3 »
هامش
( 1 ) « يونق » از مادّهء « انق » ( بر وزن شفق ) به معناى دوست داشتن چيزى و اعجاب نسبت به آن است . بنابراين « يونق منظرها » اشاره به منظرهء جالب و اعجاب انگيز است .
( 2 ) « يوبق » از مادّهء « وبوق » به معناى هلاكت است و « موبق » به معناى مهلك مىباشد .
( 3 ) نهج البلاغه ، نامهء 68 .