« اگر به درستى انسان در اين سخن امام عليه السّلام كه مىفرمايد : ( و من أبصر بها بصّرته ) ( كسى كه با آن بنگرد بينايش مىكند ) دقّت كند ، در آن معناى شگفتآور و مفهوم ژرفى خواهد يافت كه هرگز به عمق آن نتوان رسيد ، به ويژه اگر جملهء ( من أبصر إليها أعمته ) ( كسى كه به دنيا بنگرد و منتهاى آرزويش را دنيا قرار دهد كورش خواهد كرد ) در كنار جملهء بالا گذارده شود ، در اين صورت فرق واضحى ميان آن دو خواهد يافت ، فرقى روشن و شگفتانگيز و آشكار . درود و سلام خدا بر او باد » مرحوم « سيّد رضى » نخواسته است فرق ميان اين دو را واضحتر و آشكارتر از اين بيان كند ، شايد به اين منظور كه ذهن شارحان و عالمان ، به هر سو برود و تفسيرهاى گوناگونى را براى اين جمله كشف كنند .
نكتهها
1 - چگونگى حساب اعمال در جهان ديگر
مسأله حساب در روز « معاد » كه در خطبه بالا به آن اشاره شده است ، از مسايل قطعى در اسلام است كه در آيات بسيارى از قرآن مجيد و اخبار متواترى وارد شده است و دايرهء آن ، تمام اعمال انسان از كوچك و بزرگ و گفتار و رفتار و حتّى سخنگفتن و سكوت را شامل مىشود و از همان آيات و روايات استفاده مىشود كه در حسابرسى اعمال آدمى در قيامت ، فوقالعاده دقّت و موشكافى مىشود ، همان گونه كه در آيهء 16 سورهء لقمان آمده است :
« يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّماواتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ »
، پسرم ! اگر به اندازهء سنگينى دانهء خردلى ( عمل نيك يا بد ) باشد و در دل سنگى يا گوشهاى از آسمانها يا زمين پنهان گردد ، خداوند آن را ( در قيامت ) براى حسابرسى مىآورد ، خداوند دقيق و آگاه است . »