بينايى و هوشيارى است و منظور از جملهء « أبصر إليها » چشم دوختن به زرق و برق و مظاهر فريبندهء آن است كه چشم باطن انسان را ، كور مىكند .
جمع ميان هر سه معنا نيز در مفهوم جامع اين دو جملهء كوتاه و پر معنا بىمانع است و به راستى چه كلام زيبايى ! و چه گفتار آموزنده و پرمعنايى ! اگر انسان تنها همين يك درس را از مكتب مولا بياموزد ، براى نجات او در دنيا و آخرت كافى است .
صلوات و درود بر آن مولا و پيشوايى كه دو جمله كوتاهش ، اين قدر الهامبخش و روحپرور و انسانساز است .
در « نهج البلاغه » و ساير كلمات « معصومين عليهم السّلام » نيز تعبيراتى هماهنگ با اين سخن مولا ديده مىشود ، از جمله ، در حديثى آمده است كه خداوند به داود فرمود :
« يا داود احذر القلوب المعلّقة بشهوات الدّنيا ! فإنّ عقولها محجوبة عنّي
، از دلهايى كه وابستهء به شهوات دنياست بپرهيز ! چرا كه عقل و درك آنها نسبت به من ، در حجاب است » « 1 » .
در حديث ديگرى از همان حضرت ( اميرمؤمنان على عليه السّلام ) آمده است : ( لحبّ الدّنيا صمّت الأسماع عن سماع الحكمة و عميت القلوب عن نور البصيرة ، به خاطر حبّ دنيا ، گوشها از شنيدن حكمت كر شده و چشم دلها ، از نور بصيرت ، نابينا گشته است » « 2 » .
مرحوم سيّد رضى به پايان اين خطبه كه مىرسد چنين مىگويد :
« و إذا تأمّل المتأمّل قوله عليه السّلام : « و من أبصر بها بصّرته » وجد تحته من المعنى العجيب و الغرض البعيد ، ما لا تبلغ غايته و لا يدرك غوره ، لا سيّما إذا قرن إليه قوله : « و من أبصر إليها أعمته » فإنّه يجد الفرق بين « أبصر بها » و « أبصر إليها » واضحا نيّرا ، و عجيبا باهرا ! صلوات اللّه و سلامه عليه » .
هامش
( 1 ) بحار الانوار ، جلد 14 ، صفحهء 39 .
( 2 ) غرر الحكم ، شمارهء 7363 .