شرح و تفسير
دنيا سايهء ناپايدار !
از آنجا كه زرق و برق دنيا ، سبب دلبستگى بيش از حدّ مىشود و اين دلبستگىها غالبا سرچشمهء گناهان بزرگ و انحراف از صراط مستقيم و سقوط در پرتگاه شقاوت است ، رهبران بزرگ الهى هميشه پيروان خود را در اين زمينه هشدار مىدانند و بخش مهمّى از « نهج البلاغه » و خطبهها و نامهها و كلمات قصار آن را ، همين هشدارها تشكيل مىدهد .
خطبهء بالا يكى از اين هشدارهاى نافذ و مؤثّر است كه در آن ، امام عليه السّلام به شش نكته اشاره مىفرمايد كه هر كدام مطلب مهمّى را در بردارد .
نخست اينكه مىفرمايد : « بدانيد دنيا سرايى است كه جز در خودش ( و از طريق بهرهگيرى صحيح از آن ) سالم نتوان ماند » ألا و إنّ الدّنيا دار لا يسلم منها إلّا فيها دليل آن روشن است ، زيرا مهمترين اسباب سلامت ، كسب فضايل اخلاقى و ارزشهاى معنوى و اطاعت و عبادت پروردگار است و هيچ يك از اين امور را نمىتوان در جهان ديگر به دست آورد ، تنها در اين دنيا است كه انسان فرصت پرداختن به اين امور را دارد ، بنابراين همان گونه كه امام عليه السّلام در جملهء كوتاه بالا فرموده : « بايد سلامت را در خود دنيا جستجو كرد . » در دومين نكته مىفرمايد : « و با امورى كه مخصوص دنيا است از آن نجات نتوان يافت » ( و لا ينجى بشيء كان لها ) اشاره به اينكه : اگر انگيزهء انسان و هدف نهايى او در حركات و سكنات و اعمالش دنيا باشد و حتّى اعمال و عبادات خود را نيز به قصد دنيا انجام دهد و جنبهء رياكارى داشته باشد ، به يقين سبب نجات نخواهد بود ، بلكه از اسباب قطعى هلاكت او است .
در سومين نكته مىفرمايد : « و انسانها به وسيلهء دنيا آزمايش مىشوند » ( ابتلي النّاس بها فتنة ) .