پرهيز از اين گونه امور ، به عهدهء خود انسان گذارده شده است و اوست كه در برابر اين حوادث ، مسئول و تعيين كننده است .
بخش ديگرى از سرآمدها ، غير قطعى است ، كه معمولا از اختيار انسان بيرون است ، مانند : بخشى از حوادث رانندگى و يا مسأله پيشبينى نشدهاى در مورد سقوط در چاه ، يا ريزش كوه و مانند آن . اينجاست كه فرشتگان و مأموران الهى ، تا اجل حتمى او فرا نرسيده باشد او را در برابر اين حوادث حفظ مىكنند و هنگامى كه اجل حتمى او فرا رسيد او را به دست حادثه مىسپارند و رهايش مىكنند .
البتّه اين بخش را نيز مىتوان به دو گروه تقسيم كرد : مشروط و غير مشروط ، مشروط آن مواردى است كه ، پاسدارى فرشتگان حافظ انسانها ، مشروط به انجام كارى از قبيل دادن صدقه ، دعا كردن ، صلهء رحم و انجام كارهاى نيك مىباشد ، و قسم ديگر آن است كه ، حتّى بدون اين شرط ، مأمور محافظت او در اين قسمت هستند .
خلاصه اينكه اجل حتمى تخلّفناپذير است ، و اجل مشروط يا معلَّق قابل تغيير مىباشد ، گاه به وسيلهء تدبير و احتياط خود انسانها و گاه به وسيلهء انجام اعمال نيكى همچون صلهء رحم و صدقه در راه خدا و گاه به وسيلهء فرشتگانى كه مأمور حفظ انسان در برابر خطرات غير حتمى هستند .
از اينجا روشن مىشود كه آياتى مانند :
« فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ »
؛ هنگامى كه اجل آنها فرا رسد نه ساعتى از آن عقب مىافتند و نه ساعتى بر آن پيشى مىگيرند » « 1 »
هامش
( 1 ) سورهء اعراف ، آيهء 34 .