بينه و بينه يدفعونه إلى المقادير و هما ملكان يحفظانه باللّيل و ملكان بالنّهار يتعاقبانه
، مىفرمايد : به فرمان خدا ، انسان ( حفظ مىشود ) از اينكه در جايى سقوط كند ، يا ديوارى بر او بيفتد ، يا حادثهء ديگرى براى او پيش آيد ، تا زمانى كه اجل حتمى فرا رسد ، در اين هنگام آن فرشتگان كنار مىروند و او را تسليم حوادث مىكنند ، آنها دو فرشتهاند كه مأمور حفظ انسان در شب مىباشند و دو فرشتهء ديگر كه در روز او را حفظ مىكنند و بطور متناوب جايگزين يكديگر مىشوند » « 1 » .
در اينجا سؤالى پيش مىآيد كه اگر مطلب چنين است ، پس لازم نيست ما خود را در برابر خطرات حفظ كنيم و پيشگيرى لازم را در برابر سيل و زلزله و بيمارى و حوادث رانندگى بنماييم ، بلكه مجاز هستيم بىپروا پيش برويم و از هيچ چيز نترسيم ؟ ! در پاسخ به اين سؤال بايد توجّه كرد كه اجل و سرآمد عمر انسان ، بر دو گونه است : « اجل حتمى » و « اجل غير حتمى » . « اجل حتمى » سرآمدى است كه به هيچ وجه راه بازگشت براى آن نيست مثل اينكه قلب انسان حداكثر قدرت ضربانش - در حالى كه كاملا هم سالم باشد - فلان مقدار است ، هنگامى كه آن عدد كامل شد قلب خواه ناخواه از كار مىايستد ، درست مانند ساعتى كه باطرى آن تمام شده باشد .
امّا « اجل غير حتمى » سرآمدى است كه قابل اجتناب است آن نيز بر دو گونه است ، بخشى از آن در اختيار انسان است كه مىتواند با رعايت موازين عقلايى از آن پرهيز كند ، مانند : پوشيدن « زره » در تن و گذاشتن « خود » بر سر و گرفتن « سپر » به دست در ميدان جنگ ، كه بىشك جلوى بسيارى از مرگ و ميرها را مىگيرد .
هامش
( 1 ) تفسير برهان ، جلد 2 ، صفحهء 283 .