دشمنان اسلام و حكومت اسلامى واجب نيست ؟ چرا نمىتوان مردم را بر اين كار اجبار كرد و از نيروى قهرى استفاده نمود ؟
پاسخ اين سؤال ، با ذكر يك نكته روشن مىشود و آن اين كه : اصل اين كار صحيح است و حكومت اسلامى حق دارد ، در اين گونه موارد از زور استفاده كند ، ولى اين كار تبعات زيادى دارد كه احيانا به خلاف شرع منجر مىشود كه نمونهء آن ، همان كار « حجّاج » است ، يعنى گناهكار و بىگناه را از دم شمشير گذراندن . به علاوه اين گونه واكنشهاى شديد در برابر متخلّفان ، بذر بدبينى را نسبت به قوانين الهى و احكام اسلام در دلها مىپاشد ، چرا كه همهء مردم تحمّل پذيرش اين روش را ندارند و اى بسا ، اين گونه فشارها سبب ارتداد و پشت كردن آنها به اسلام و قرآن شود . به همين دليل هرگز پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از اين روش استفاده نكرد و حتّى در زمان خلفا نيز كسى جرأت نمىكرد ، با اين طريق مردم را به ميدان جهاد بفرستد . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و همچنين اميرمؤمنان على عليه السّلام - كه دقيقا در خط او گام برمىداشت - از طريق تشويق مردم ، و گاه تهديد به عذاب الهى ، آنها را براى ميدان جنگ بسيج مىكردند .
سپس امام عليه السّلام در پايان اين سخن ، به آنها نفرين مىكند ، نفرينى مناسب كارشان و توأم با استدلال ، مىفرمايد : « خداوند صورتهاى شما را بر خاك مذلّت بگذارد و بهرهء شما را ( از حيات سعادتمندانه ) نابود كند ! شما آن گونه كه باطل را مىشناسيد ، نسبت به حق شناخت نداريد ، و آن چنان كه در ابطال حق ، كوشا هستيد ، براى از ميان بردن باطل اقدام نمىكنيد ! » أضرع « 1 » اللّه خدودكم ، و أتعس « 2 » جدودكم ! « 3 » لا
هامش
( 1 ) « اضرع » از مادّهء « ضرع » به معناى پستان در دهان گرفتن است . سپس به معناى ملايمت در چيزى اطلاق شده و به همين مناسبت در معناى « ذلّت » نيز به كار رفته است .
( 2 ) « اتعس » از مادّهء « تعس » ( بر وزن ترس ) به معناى لغزش و سقوط است و « اتعاس » كه از باب افعال است به معناى هلاك كردن مىباشد .
( 3 ) « جدود » جمع « جدّ » در اصل به معناى پدر بزرگ است و به معناى روزى و موقعيّت اجتماعى و بهره نيز به كار مىرود و در خطبهء بالا به معناى « بهره » است .