الرّجل منّا و الآخر من عدوّنا يتصاولان « 1 » تصاول الفحلين ، يتخالسان « 2 » أنفسهما أيّهما يسقي صاحبه كأس المنون ، فمرّة لنا من عدوّنا و مرّة لعدوّنا منّا ) .
اشاره به اين كه لزومى ندارد كه لشكريان حق در تمام مراحل نبرد با باطل پيروز شوند ، ممكن است گاهى پيروز و گاهى مغلوب گردند ، ولى سرانجام طبق وعدهء الهى پيروزند . بنا بر اين انتظار نداشته باشيد كه در مراحل جنگ ما با شاميان هيچ مشكلى پيش نيايد و هرگز بروز مشكلات را بهانه و دستاويز براى سرپيچى از فرمان پيشواى خود قرار ندهيد . برويد و تاريخ زندگى اصحاب محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را مطالعه كنيد و از آن درس بگيريد . به همين دليل در ادامهء اين سخن مىافزايد : « هنگامى كه خداوند صدق و اخلاص ما را ديد ذلّت و خوارى را بر دشمنان ما نازل كرد و پيروزى و نصرت را به ما عنايت فرمود تا آنجا كه اسلام در همه جا استقرار يافت و در كشور پهناور خود جاى گرفت » .
« فلمّا رأى اللّه صدقنا أنزل بعدوّنا الكبت « 3 » و أنزل علينا النّصر ، حتّى استقرّ الإسلام ملقيا جرانه « 4 » و متبوّئا أوطانه » .
در واقع امام عليه السّلام در اينجا عامل اصلى پيروزى مسلمانان نخستين را شرح مىدهد و تلويحا به عوامل ناكامى لشكر كوفه اشاره مىكند .
مىفرمايد : عامل اصلى پيروزى صدق نيّت است كه انگيزهء پايدارى و پايمردى و استقامت در برابر دشمن و انضباط كامل و اطاعت بى چون و چرا در برابر رهبرى
هامش
( 1 ) « تصاول » از مادهء « صول » ( بر وزن قول ) به معنى پريدن روى چيزى است به عنوان قهر و غلبه و تصاول به حكم آن كه از باب تفاعل است به معنى اين است كه دو نفر يا دو گروه به يكديگر حمله كنند .
( 2 ) « تخالس » از مادهء « خلس » ( بر وزن درس ) به معنى ربودن و قاپيدن است به همين دليل به دزدانى كه كيف را مىزنند يا اشياء ديگر را مىربايند و فرار مىكنند « مختلس » مىگويند و « تخالس » در موردى گفته مىشود كه دو نفر قصد غارت و ربودن اشياء يكديگر را داشته باشند .
( 3 ) « كبت » ( بر وزن ثبت ) به معنى بر زمين زدن و خوار كردن و شكستن شخص يا چيزى است .
( 4 ) « جران » البعير ، به معنى قسمت جلو گردن شتر است ، كه به هنگام استراحت و آرامش كامل آن را بر زمين مىنهد و اين تعبير در خطبهء بالا كنايه از گسترش اسلام و پيروزى مسلمين و استقرار اسلام در مناطق مختلف جهان است .