خداوند و پيامبرش و جهاد در راهش محبوبتر است در انتظار اين باشيد كه خداوند عذابش را بر شما نازل كند » « 1 » .
آرى زندگى ما تجسّمى از آيهء فوق است و در برابر فرمان الهى از همه چيز صرف نظر مىكرديم و به همين دليل نصرت و يارى خدا به سراغ ما مىآمد .
سپس مىافزايد « اين ايثار و فداكارى در راه حق نه تنها از ايمان و استقامت ما نمىكاست ، بلكه بر ايمان و تسليم ما مىافزود و ما را در شاهراه حق و صبر و استقامت در برابر درد و رنجها و جهاد پيگير در مقابل دشمن ثابتقدم مىساخت » ( ما يزيدنا ذلك إلّا إيمانا و تسليما ، و مضيّا على اللّقم « 2 » و صبرا على مضض « 3 » الألم و جدّا على جهاد العدوّ ) .
البتّه آنچه امام عليه السّلام در اين جمله اشاره به آن مىفرمايد يك واقعيت تاريخى است . در بسيارى از جنگهاى اسلامى به خصوص جنگ بدر گروهى از اقوام و عشيرهء مسلمين در برابر آنها قرار گرفته بودند و آنها براى جلب رضاى خدا بىاعتنا به اين پيوندهاى قبيلگى كه در نظر عرب سخت محترم بود ، بر مخالفان خود تاختند و آنها را از پاى در آوردند ، اين نكته قابل توجه است كه امورى كه مايهء سستى ديگران مىشد مايهء استقامت و جدّيت بيشتر ياران رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىگشت .
سپس به صحنهء ديگرى از رويارويى ياران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با دشمن پرداخته مىفرمايد : « گاهى يكى از ما با فرد ديگرى از دشمن به صورت دو قهرمان با هم نبرد مىكردند بگونهاى كه ، هر يك مىخواست كار ديگرى را بسازد ، و جام مرگ را به او بنوشاند ( آرى ) گاه ما بر دشمن پيروز مىشديم و گاه دشمن بر ما » ( و لقد كان
هامش
( 1 ) سورهء توبه ، آيهء 24 .
( 2 ) « لقم » به گفتهء جمعى از ارباب لغت و مفسّران نهج البلاغه به معنى شاهراه يا جادّهء روشن است و در اصل از « لقم » ( بر وزن لغو ) به معنى سرعت در خوردن است و از آنجا كه جادههاى وسيع افراد را در خود جاى مىدهد و گويى با سرعت مىبلعد به آنها « لقم » ( بر وزن قلم ) گفته شده است .
( 3 ) « مضض » ( بر وزن مرض ) به معنى ريشهدار شدن اندوه در قلب يا ايجاد سوزش است ( مانند وقتى كه انسان سركهء سوزانى را در دهان بريزد ) .