خطبهء پنجاه و دوم « 1 » و هى في التزهيد في الدنيا و ثواب اللّه للزاهد ، و نعم اللّه على الخلق
اين خطبه را امام در بارهء ترك دنيا پرستى ، و پاداشهايى كه خدا به زاهدان مىدهد و نعمتهايى كه مردم از خالق دريافت مىدارند ايراد فرموده است .
خطبه در يك نگاه
اين خطبه در واقع از سه بخش تشكيل شده است ، در بخش اوّل ارزش زهد و عدم وابستگى به دنيا ، و توجه به اين حقيقت كه تمام مواهب دنيا زودگذر و سريع الزّوال است ، و افراد با ايمان بايد خود را براى سفر بزرگى كه در پيش دارند از طريق ذخيره كردن اعمال صالح آماده بنمايند .
در بخش دوم از پاداشهاى مهمى كه در انتظار زاهدان و مؤمنان صالح العمل است سخن به ميان آمده ، و در بخش پايانى خطبه ، اين واقعيت را شرح مىدهد كه انسانها هر قدر كه در مقام شكر نعمتهاى بزرگ پروردگار بر آيند قادر نيستند حق آن را به جا آورند ، مخصوصا نعمت والاى ايمان كه برترين و والاترين نعمتهاست .
هامش
( 1 ) سند خطبه : روايت شده است كه امام اين خطبه را در يكى از اعياد قربان ايراد فرموده ، و آغاز خطبه « اللّه اكبر اللّه اكبر لا إله الّا اللّه و اللّه اكبر و للّه الحمد الحمد للّه على ما هدانا . . . » بوده است ، مرحوم صدوق ( ره ) اين خطبه را در كتاب معروفش « من لا يحضره الفقيه » ( جلد 1 ، صفحهء 329 ) با تفاوتهايى آورده و همچنين شيخ طوسى قدس سرّه در كتاب « مصباح » صفحهء 461 آن را نقل كرده است و اضافه مىكند : ابو مخنف از عبد الرحمن بن جندب از پدرش روايت كرده كه على عليه السّلام روز عيد قربان خطبهاى خواند كه آنچه سيد شريف رضى در نهج البلاغه آورده بخشى از آن است ، شيخ مفيد نيز بخشى از آن را در مجلس بيستم از امالى نقل نموده است ( مصادر نهج البلاغه ، جلد 2 ، صفحهء 22 ) و شبيه همين مضمون در خطبه 28 نيز گذشت .