مشروط به شرطى است و آن شرط ، سعى و كوشش آميخته به متانت و حفظ اصول اخلاق و تقوا است ، و به گفته شاعر :
رزق ، هر چند بىگمان ، برسد * شرط عقل است جستن از درها
گر چه كس بى اجل نخواهد مرد * تو ، نرو در دهان اژدرها « 1 »
اين سخن را ، با حديث لطيفى در بارهء اهميّت مقام رضا و تسليم ، از پيغمبر اكرم ، پايان مىدهيم . حضرت فرمود : « روز قيامت كه مىشود ، خداوند ، به گروهى از امّت من ، بال و پر مىدهد كه از قبرها ، به سوى بهشت پرواز كنند و در فضاى بهشت ، آزاد باشند و هر گونه كه مىخواهند ، متنعّم گردند . فرشتگان ، از آنها مىپرسند ! « آيا شما حساب رسى الهى را ديديد ؟ » مىگويند : « نه » . دوباره مىپرسند : « آيا از صراط گذشتيد ؟ » آنها در جواب مىگويند : « صراطى را مشاهده نكرديم . » باز سؤال مىكنند : « آيا جهنّم را ديديد ؟ » و آنها در جواب مىگويند : « چيزى را نديديم » .
مىگويند : « شما ، از كدامين امّت هستيد ؟ » مىگويند : « از امّت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم » .
فرشتگان مىگويند : شما را به خدا سوگند ! بگوييد كه اعمال شما ، در دنيا ، چه بوده ( كه اين همه مقام پيدا كردهايد ؟ ) آنها پاسخ مىدهند : « دو خصلت ، در ما بود كه خداوند به فضل و رحمتش ما را به اين درجه رساند . » و سؤال مىكنند : « اين دو خصلت چه بود ؟ » و آنها مىگويند : « كنّا إذا خلونا نستحي أن نعصيه و نرضى باليسير ممّا قسّم لنا ، ما ، در خلوت نيز ، حيا مىكرديم كه معصيت خدا كنيم و به مقدار كمى كه از دنيا قسمت ما بود ، راضى بوديم . » فرشتگان مىگويند : « حقّ لكم هذا ، اين مقام و الا ، حق شما است . » « 2 »
هامش
( 1 ) گلستان سعدى ، باب سوم ( فضيلت قناعت ) .
( 2 ) مسكن الفؤاد ( به نقل از بحار الانوار ، جلد 100 ، صفحهء 25 ) .