اعمال نيك خويش را به رخ ديگران كشيدن و براى جلب توجه اين و آن كار كردن ، است . و سمعه ، آن است كه عملى را به خاطر خدا انجام داده ، ولى سعى مىكند كه آن را به گوش ديگران برساند و از اين طريق ، جلب توجه آنها كند و اگر خودش ، اين كار را نكند باز خوشحال مىشود كه ديگران بشنوند و از او تعريف و تمجيد كنند .
معروف ميان دانشمندان ، اين است كه سمعه ، موجب بطلان عمل نمىشود ، ولى به هر حال ، از نظر اخلاقى ، باعث انحطاط روحى انسان ، و چه بسا ، باعث بر باد رفتن ثواب و پاداش عمل است .
امام عليه السّلام در اين عبارت ، براى نفى ريا و سمعه و نهى از آن ، به دليل لطيفى توسّل جسته ، مىفرمايد كه خداوند ، تنها ، عملى را مىپسندد كه خالص باشد و فقط براى ذات پاك او ، انجام گيرد و اگر غير خدا را در آن شريك كند ، خداوند ، او را به سراغ همان شريك مىفرستد تا پاداش عملش را از او گيرد و بديهى است او هم قادر بر پاداش نيست .
اين ، مضمون حديث قدسى معروفى است كه از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل شده كه خداوند متعال مىفرمايد : ( أنا خير شريك و من أشرك معي شريكا في عمله ، فهو لشريكي دوني ، لأنّي لا أقبل إلّا ما خلص لي ) « 1 » ، « من ، بهترين شريكم ، هر كس كه در عملش ، ديگرى را با من شريك كند ، آن عمل را ، به شريكم وا مىگذارم ، چرا كه من ، جز عمل خالص نمىپذيرم .
در پايان اين بخش از خطبه ، امام عليه السّلام مىفرمايد : « از خدا تقاضا مىكنيم كه درجات شهيدان و زندگى سعادتمندان و همنشينى پيامبران را ، به ما عنايت فرمايد ! ( نسأل اللّه منازل الشّهداء و معايشة السّعداء و مرافقة الأنبياء ) .
در حقيقت ، امام عليه السّلام اين سخن را به اين منظور بيان مىكند كه ارزشهاى اصيل الهى شناخته شود و ديگران نيز به او اقتدا كنند . آن ارزشها ، ارزش شهادت و ارزش
هامش
( 1 ) منهاج البراعة ، جلد 3 ، صفحهء 324 ، همين مضمون از امام صادق عليه السّلام در بحار الانوار ، جلد 67 ، صفحهء 243 نقل شده است .