درست است كه اين كار از نظر شرعى جايز نيست ، ولى هرگز ، زنندگى قمار را در مقام تشبيه ندارد . امام عليه السّلام در واقع ، مىفرمايد كه مؤمنان صاحب رضا و تسليم ، شبيه كسى هستند كه در بخت آزمايى ، در همان مرحلهء نخست ، سهم معلّى را مىبرد ، برترين سود نصيب او مىشود و هيچ هزينه و خسارتى هم ندارد .
تعبير به « قداح » به معنى چوبههاى تير ، و تعبير به « أوّل فوزة » و نيز رسيدن به غنيمت بزرگ و نجات از خسران ، همه ، مناسب همين معنا است ، زيرا ، در قمار ، معمولا چنان نيست كه در همان مرحلهء نخست ، كسى برنده شود و بعد بازى را فورا قطع كند و به هيچ وجه ادامه ندهد ، بلكه قمار ، در جلسهاى طولانى و با برد و باختهاى مختلف ، انجام مىشود و سرانجامش از ابتداى كار ، معلوم نيست .
ما انكار نمىكنيم كه ممكن است كلمهء « ميسر » مفهوم وسيعى داشته باشد كه اين نوع بخت آزمايىها را شامل شود ، ولى بايد توجّه داشت كه قمار ، به معناى واقعى كلمه ، با اين نوع بخت آزمايى ، بسيار متفاوت است ، به خصوص اين كه در قرآن مجيد ، از اين نوع بخت آزمايى ، به « ازلام » ياد شده است و نه « ميسر » هر چند از همه ، مذمّت به عمل آمده است . « 1 »
نكته تسليم و رضا ، همراه تلاش و كوشش
درست است كه روح رضا و تسليم در برابر قسمت الهى ، مخصوصا در زمينهء منافع مادّى ، به انسان آرامش مىبخشد و آدمى را از مسابقههاى حرص آلود مال و ثروت و آلوده شدن به انواع محرّمات ، باز مىدارد و جلوى كينه توزى و حسد را مىگيرد ، ولى ممكن است گفته شود كه اعتقاد به چنين تقسيمى در مورد ارزاق و بهرههاى مادّى ، روح تلاش و كوشش را در انسانها خاموش مىكند و هر كس ، به بهانهء اين كه « روزىها » ، پيشاپيش ، تقسيم شده و قابل تغيير نيست از فعّاليّتهاى
هامش
( 1 ) به آيهء 90 سورهء مائده و تفسير آن ، مراجعه شود : ( تفسير نمونه ، جلد 5 ، صفحهء 68 ) .