« أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ »
، « آنان كه فرمان او را مخالفت مىكنند ، بايد بترسند از اين كه فتنهاى دامنشان را بگيرد ، يا عذابى دردناك به آنها برسد » . « 1 » يا اشاره باشد به آيهء
« وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ »
، « خداوند ، شما را از ( نافرمانى ) خود بر حذر مىدارد ! و بازگشت به سوى خدا است . » « 2 » حضرت در توصيهء ديگرى مىفرمايد : « صادقانه ، از خدا بترسيد ، ترسى آميخته با توجّه به عظمت خدا ! به طورى كه نيازى به عذر خواهىهاى واهى نباشد ، ( و اخشوه خشية ليست بتعذير ! ) « 3 » چرا كه او ، از اسرار درون هر كس ، آگاه است و عذرهاى واقعى را از عذرهاى بيهوده و نابجا ، به خوبى ، مىشناسد . قابل توجّه اين كه در جملهء سابق ، سخن از « حذر » در برابر ذات پاك خداوند بود و در اينجا ، سخن از خشيت است . لغت شناسان گفتهاند كه خشيت ، به ترس آميخته با درك عظمت گفته مىشود ، به همين دليل ، در قرآن مىخوانيم :
« إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ »
، « از ميان بندگان خدا ، تنها ، علما و دانشمندان ، از او مىترسند » « 4 » .
ولى « حذر » در جايى گفته مىشود كه انسان به عنوان پيشگيرى در مقابل خطر قطعى و يا احتمالى ، خود را كنار كشد .
حضرت در سومين توصيه ، اشاره به اخلاص نيّت كرده و مىفرمايد : « اعمال خود را از ريا و سمعه ، پاك كنيد ! چرا كه هر كس ، كارى براى غير خدا انجام دهد ، خداوند ، او را به همان كس وا گذارد ، ( و اعملوا في غير رياء و لا سمعة ، فإنّه من يعمل لغير اللّه يكله اللّه لمن عمل له ) .
آرى ، تنها ، ترس از خدا و ترس گناه ، كافى نيست ، بلكه اعمال صالحى بايد داشت كه خالى از هر گونه ريا و سمعه باشد . ريا ، به معناى خود نمايى كردن و
هامش
( 1 ) سورهء نور ، آيهء 63 .
( 2 ) سورهء آل عمران ، آيهء 28 .
( 3 ) « تعذير » از مادهء « عذر » است و در اين جا به معناى « نداشتن عذر صحيح و مناسب » است .
( 4 ) سورهء فاطر ، آيهء 28 .