امه
« هاوِيَةٌ »
« 1 » . « مادر و پناهگاه او دوزخ است ! » امّا اگر زندگى اين جهان توأم با ايمان و تقوى باشد و شكل الهى و اخروى به خود گيرد در قيامت به صورت بهشت تجسّم پيدا مىكند و اين گروه از مؤمنان در آغوش آن قرار مىگيرند .
حضرت على عليه السّلام سرانجام در پايان خطبه به مهمترين تفاوت دنيا و آخرت اشاره كرده ، مىفرمايد : « امروز روز عمل است نه حساب ، و فردا وقت حساب است نه عمل ! » ( و إنّ اليوم عمل و لا حساب و غدا حساب و لا عمل ) .
اين سخن از يك سو بيانگر اين واقعيت است كه تا فرصت در دست داريد ، بر حجم اعمال صالحهء خود بيفزاييد ، و اگر مىبينيد نيكوكاران و بدكاران ، پاكان و ناپاكان ، اولياء اللّه و اشقيا ، حزب خدا و حزب شيطان ، در اين جهان در كنار هم زندگى مىكنند بىآن كه بدكاران مورد مجازات الهى قرار گيرند و نيكوكاران مشمول پاداش خير شوند ، به خاطر آن است كه اين جهان تنها ميدان عمل است نه حساب و جزا .
و از سوى ديگر هشدار مىدهد كه با پايان عمر ، پروندههاى اعمال براى هميشه بسته مىشود ، و راهى به سوى بازگشت و جبران نخواهد بود ، و پشيمانى كمترين سودى نخواهد داشت ، همان گونه كه امام على عليه السّلام در خطبهء ديگر مىفرمايد : « لا عن قبيح يستطيعون انتقالا و لا في حسن يستطيعون ازديادا » ، « نه مىتوانند از اعمال زشتى كه انجام دادهاند بر كنار شوند ، و نه مىتوانند كار نيكى بر نيكيهاى خود بيفزايند ! » . « 2 » نه براى فرياد
« رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً »
« خداى من ! مرا بازگردانيد تا عمل صالحى انجام دهم » « 3 » ، پاسخى مىشنوند و نه آرزوى
« فَلَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ »
، « اى كاش بار ديگر به دنيا باز مىگشتيم تا از مؤمنان باشيم » « 4 » . هرگز به واقعيت مىپيوندد !
هامش
( 1 ) سورهء قارعه ، آيهء 9 .
( 2 ) نهج البلاغة ، خطبهء 188 .
( 3 ) سورهء مؤمنون ، آيهء 99 - 100 .
( 4 ) سورهء شعراء ، آيهء 102 .