نكته آرى ، پروندهء اعمال با مرگ بسته مىشود
آنچه در خطبهء بالا در اين زمينه آمده است چيزى است كه از آيات متعددى از قرآن مجيد نيز استفاده مىشود ، حتّى از آيات قرآن بر مىآيد كه به هنگام نزول عذاب استيصال ( مانند عذابهايى كه براى ريشه كن كردن اقوام فاسد پيشين فرستاده مىشد ) درهاى توبه بسته مىشود ، و راهى براى جبران اعمال زشت گذشته ، باقى نمىماند ، چرا كه انسان در چنين شرايطى در آستانهء انتقال قطعى از دنيا و گام نهادن در برزخ قرار گرفته است و در داستان اقوام پيشين مىخوانيم :
« فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْكافِرُونَ »
، « هنگامى كه عذاب ما را ديدند گفتند : هم اكنون به خداوند يگانه ايمان آورديم ، و به معبودهايى كه همتاى او مىشمرديم كافر شديم ، امّا ايمانشان در اين زمان كه عذاب ما را مشاهده كردند سودى به حال آنها نداشت ، اين سنّت خداوند است كه همواره در ميان بندگانش اجرا مىكند و در آنجا كافران زيانكار شدند » . « 1 » و نيز مىدانيم هنگامى كه فرعون در لا به لاى امواج خروشان نيل گرفتار شد ، و مرگ را به چشم خود ديد ، اظهار ايمان كرد ، اظهارى كه از سر صدق بود ، ولى چون درهاى توبه بسته شده بود به او پاسخ داده شد :
« آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَ كُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ »
، الآن اظهار ايمان مىكنى ، در حالى كه قبلا عصيان كردى و از مفسدان بودى ؟ ! » « 2 » از اين آيات و روايات مشابه آن كه در خطبهء بالا آمد به خوبى نتيجه مىگيريم كه اين يك سنّت تخلف ناپذير الهى است كه پرونده اعمال با مرگ يا زمانى كه انسان در آستانه مرگ قطعى قرار مىگيرد بسته مىشود ، و راهى به سوى بازگشت و جبران نيست !
هامش
( 1 ) سورهء مؤمن ، آيات 84 و 85 .
( 2 ) - سورهء يونس ، آيهء 91 .