قيامت پرچم خاصى دارد كه به وسيله آن شناخته مىشود » . « 1 » و از آنجا كه گاه انحراف جامعه از اصول صحيح اخلاقى سبب دگرگون شدن ارزشها مىشود ، تا آنجا كه پيمان شكنى و فريب و نيرنگ را نوعى ذكاوت و هوشيارى مىشمرند و پايبند بودن به عهد و پيمان را ساده لوحى مىانگارند ، امام عليه السّلام در ادامهء اين سخن چنين مىفرمايد : « ما در زمانى زندگى مىكنيم كه غالب اهلش خيانت و پيمان شكنى را كياست و عقل مىشمارند ، و جاهلان بىخبر اين گونه افراد را مدير و مدبّر مىخوانند ! ( و لقد أصبحنا في زمان قد اتّخذ أكثر أهله الغدر كيسا « 2 » و نسبهم أهل الجهل فيه إلى حسن الحيلة ) ! آرى نظام ارزشى جامعه كه معيارى است براى سنجش نيكىها و بدىها اگر واژگون گردد ، ظهور چنين پديدههايى در آن جامعه دور از انتظار نيست ، معروف منكر مىشود ، و منكر معروف . ديو به صورت فرشته نمايان مىشود ، و فرشتگان در نظرها به صورت ديوان ! با نهايت تأسف اين موضوع در عصر و زمان ما نيز به طور گسترده ظاهر شده ، كه حيلهگران مكار و پيمان شكنان در عرصه سياست جهان به عنوان سياستمداران لايق شناخته مىشوند ، و آنها كه پايبند به عهد و پيمان الهى و انسانى هستند افرادى ساده انديش و خام و بىتجربه و چقدر مشكل است در چنين جهانى زيستن و نفس كشيدن ؟ ! ممكن است در كوتاه مدت پيمان شكنى و حيلهگرى منافعى براى صاحبش به بار آورد ، و او را در سياستش موفّق سازد ، ولى بىشك در دراز مدّت شيرازههاى اجتماع را از هم مىپاشد ، اين درست به فرد متقلّبى مىماند كه با چند بار تقلب در معاملات سرمايهاى مىاندوزد ، ولى هنگامى كه تقلب و نيرنگ او گسترش يافت
هامش
( 1 ) نهج البلاغة ، خطبه 200 .
( 2 ) « كيس » و « كياست » به معنى زيركى و هوشيارى است ، و كيّس ( بر وزن سيّد ) به معنى عاقل و هوشيار است ، و به گفتهء ابن فارس « كيس » ( جيب لباس يا كيسه ) را به اين نام مىنامند ، به خاطر اين كه اشيايى در آن گردآورى مىشود همان گونه كه انسان با هوش و كيّس مسائل مختلف را در فكر خود جمع مىكند .