واقعيّتها و اداى حقّ آنها است .
صداقت به معنى وسيع كلمه منحصر به راستى و درستى در گفتار نيست ، بلكه معنى وسيعى دارد كه راستى در عمل را نيز شامل مىشود ، و در قرآن مجيد نيز آمده است :
« مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ »
« 1 » در ميان مؤمنان مردانى هستند كه بر سر عهدى كه با خدا بستند صادقانه ايستادهاند .
روشن است كه منظور از « صدق عهد » در اين آيه همان صدق در عمل است ، به همين دليل به دنبال آن مىفرمايد :
« فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ »
، بعضى از آنها پيمان خود را به آخر بردند ( و در راه خدا شربت شهادت نوشيدند ) و گروهى ديگر در انتظارند ! درست است كه معمولا صدق به راستگويى در گفتار گفته مىشود ، ولى معنى وسيع آن گفتار و عمل را هر دو در بر مىگيرد . و به اين ترتيب رابطه ميان « وفاء » و « صدق » روشن مىشود . كسى كه پيمان مىبندد و مىگويد : من فلان كار را انجام مىدهم ، هنگامى كه پيمان شكنى كند ، در واقع دروغ گفته است ، و آدم پيمان شكن را مىتوان آدمى دروغگو به شمار آورد ، و از آنجا كه حسن صداقت و زشتى دروغ بر همه كس واضح بوده است ، امام عليه السّلام وفاى به عهد و پيمان شكنى را قرين اين دو مىشمارد ، تا حسن و قبح آن دو روشنتر شود .
سپس در بارهء آثار مثبت وفاء به عهد چنين مىفرمايد : « سپرى محكمتر و نگهدارندهتر از آن سراغ ندارم » . ( و لا أعلم جنّة « 2 » أوقى منه ) .
اين در واقعه يكى از مهمترين آثار و بركات دنيوى وفا به عهد است كه آن را به عنوان محكمترين سپر معرفى مىكند ، زيرا اساس زندگى اجتماعى ، تعاون و
هامش
( 1 ) سورهء احزاب ، آيهء 23 .
( 2 ) « جنّة » ( بر وزن غصّه » به معنى سپر است ، و در اصل از مادّهء « جنّ » ( بر وزن فنّ ) به معنى پوشانيدن گرفته شده ، و به ديوانه مجنون مىگويند ، به خاطر اين كه گويى عقل او زير پوشش قرار گرفته و باغ را جنّت مىنامند به خاطر اين كه زمينش پوشيده از درخت است و جنين را جنين مىگويند ، از آن رو كه در شكم مادر پوشيده و پنهان است ، و اطلاق جنّ بر گروه خاصى از موجودات به خاطر پنهان بودن آنان است ، و سپر نيز جنّة ناميده مىشود به خاطر اين كه انسان را از سلاحهاى خطرناك دشمن مىپوشاند .