لشكر جمل را كه در حقيقت ، عايشه ، بر آنان حكومت مىكرد ، رها سازم « 1 » . »
نكته تأثير شبهه در تحريف حقايق
اگر باطل در چهرهء اصلىاش ظاهر شود ، بر كسى مخفى نمىماند و وجدانها بيدار و طبع سليم انسانها هرگز آن را پذيرا نمىشود و تنها كسانى به سراغ آن مىروند كه دلى بيمار و فكرى منحرف دارند .
امّا هنگامى كه باطل را در لباس حق بپيچند و با آرايش حق آن را بيارايند ، غالبا كار مشكل مىشود و حق طلبان گرفتار اين فريب و نيرنگ شده به آن روى مىآورند .
و اين يكى از شاخههاى شبهه است .
شاخهء ديگر آن كه مقدارى از حق با مقدارى از باطل آميخته گردد و چهرهء زشت و شوم باطل ، در اين اختلاف پنهان گردد .
شاخهء ديگر اين كه باطل را از طريق توجيهات فريبنده در نظرها حق جلوه دهند بىآن كه باطل به حق آميخته شده باشد .
از اينجا مصايب و فاجعههايى كه مىتواند دامنگير فرد يا جامعه به خاطر شبهات شود ، به خوبى آشكار مىگردد .
تاريخ بشر پر است از مشكلات و مصايبى كه از طريق شبهات و وسوسههاى شيطانى دامان انسانها را گرفته و شيّادان و فريبكاران با ايجاد شبهات خود را بر مردم صالح سادهدل تحميل كردند .
جنگهاى سه گانهء معروفى كه در بصره و صفّين و نهروان رخ داد و گروه زيادى را به كام مرگ فرو كشيد - كه در ميان آنها افراد ساده دل بسيارى بودند - نمونههاى روشنى از سوء استفادهء شيّادان از شبهه ، براى پيشرفت مقاصدشان محسوب مىشود .
هامش
( 1 ) صحيح بخارى ، جلد 6 ، صفحهء 10 ، ( باب كتاب النبي صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، الى كسرى و قيصر ) .