امّا دوستان خدا « در برابر شبهات ( و براى زدودن ظلمات آنها ) نور و چراغ راهشان يقين است و دليل و راهنمايى آنان سمت و مسير هدايت ، « فأمّا أولياء اللّه فضياؤهم فيها اليقين و دليلهم سمت « 1 » الهدى » .
اين تعبير ممكن است اشاره به يكى از دو چيز باشد : نخست اين كه اولياء اللّه به خاطر برخوردارى از يقين به مبانى وحى ، به سراغ قرآن و سخنان پيشوايان معصوم مىروند و در پرتو اين نور و روشنايى ، ظلمات شبهات را در هم مىشكنند و از چنگال آن رهايى مىيابند .
بنا بر اين تفسير ، يقين اشاره به ايمان به خدا و نبوت است « و سمت الهدى » ، اشاره به هدايتهايى است كه از طريق وحى نصيب انسان مىشود ، همانطور كه قرآن مجيد مىگويد :
« ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ »
« 2 » ، اين كتاب بزرگ ، شكى در آن نيست ، و مايهء هدايت پرهيزكاران است .
تفسير ديگر اين كه مراد از يقين ، استفاده از مقدمات قطعى و امور يقينى است كه هرگاه انسان در تجزيه و تحليل خود بر امور يقينى تكيه كند ، مىتواند گره شبهه را بگشايد و به سمت هدايت حركت كند .
و به تعبير ديگر ، اولياء اللّه چون گرفتار هوا و هوس نيستند و عقل سليم بر وجودشان حاكم است ، مىتوانند در پرتو نور آن ظلمات شبهه را بشكافند و به مسير هدايت گام نهند ، در حالى كه اگر فضاى فكر آنها انباشته از غبار هوا و هوس بود ، هرگز نمىتوانستند چهرهء حق و باطل را از لابهلاى پوششها تشخيص دهند .
اين دو تفسير ، با هم منافاتى ندارد و مىتواند در مفهوم جملههاى بالا جمع باشد .
ممكن است گفته شود كه در آيات و روايات نيز تعبيراتى است مشتبه و قابل
هامش
( 1 ) سمت ، به معناى « راه يا شاهراه » است ، به چهره و قيافهء نيكان نيز سمت گفته مىشود ، « تسميت » عطسه كننده ، به معناى دعا كردن براى كسى است كه عطسه مىكند ، به مناسبت آن كه از خدا تقاضاى سلامت او مىشود و نيز از نشانههاى سلامت انسان است .
( 2 ) سورهء بقره ، آيهء شريفهء 2 .