با توجه به اين كه « فيء » به گفتهء ارباب لغت ، در اصل به معناى « بازگشت و رجوع به حالت نيكو » است ، به سايه هنگامى كه از طرف غرب به شرق بر مىگردد ، « فيء » گفته مىشود . اين واژه در آيات قرآن و احاديث معمولا بر اموالى اطلاق مىشود كه از كفّار به مسلمانان مىرسد ، گاه به خصوص اموالى كه بدون جنگ ، از آنها به دست مىآيد و گاه به همهء اين اموال و گاه حتّى به انفال ( ثروتهاى طبيعى كه متعلّق به حكومت اسلامى است و مالك مشخصى ندارد ) نيز اطلاق مىگردد .
فيء در جملهء بالا ، در كلام امام عليه السّلام اشاره به تمام اموال بيت المال است و تعبير به « توفير فيئكم » با توجه به اين كه « توفير » از مادّهء « وفر » به معناى « مال بسيار » و « توفير » به معناى « اداى آن » است اشاره به اين است كه وظيفهء حاكم ، اين است كه اموال عمومى را ، به طور كامل در اختيار نيازمندان و تمام صاحبان حق قرار دهد و به طور كلى به امور اقتصادى و معيشت مردم سامان بخشد .
سومين وظيفهء حاكم ، پرداختن به مسائل مربوط به آموزش و كارهاى فرهنگى است .
امام عليه السّلام در اين زمينه مىفرمايد : حق ديگر شما بر من ، اين است كه شما را تعليم كنم تا از جهل و نادانى رهايى يابيد ، « و تعليمكم كيلا تجهلوا » ، آرى والى بايد با آموزشهاى صحيح و سالم به مبارزهء با جهل برخيزد و سطح افكار مردم را بالا ببرد و فرهنگ جامعه را تقويت كند و عامل مهم بدبختىها را - كه جهل و نادانى است - ريشه كن سازد . حضرت مىفرمايد : چهارمين حق شما بر من ، اين است كه « شما را تربيت كنم و پرورش دهم تا فرا گيريد و آگاه شويد ، « و تأديبكم كيما تعلموا » .
در واقع امام عليه السّلام در جملههاى كوتاه و پر معناى بالا ، به چهار بعد مهم حكومت اسلامى و حقوق ملتها بر حاكمان اشاره فرموده است :
اوّل - برنامه ريزى صحيح ، دوم - تنظيم عادلانهء مسائل اقتصادى ، سوم - توجه كامل به امر آموزش ،
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 346
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٤٦