جامعه در مىآيد و اين در صورتى است كه دشمنان خونخوارى براى غصب حقوق مظلومان به پا خيزند و آتش فساد و ظلم را بر افروزند .
در چنين شرايطى ، جز به وسيلهء جنگ ، نمىتوان آرامش و عدالت و صلح و صفا را به جوامع انسانى باز گرداند .
از همين رو است كه قرآن مجيد مىفرمايد : «
« أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ »
« 1 » ، به كسانى كه جنگ بر آنان تحميل گرديده ، اجازهء جهاد داده شده است ، چرا كه مورد ستم قرار گرفتهاند و خدا بر يارى آنها توانا است » .
و در جاى ديگرى مىفرمايد : «
« وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ »
« 2 » ، و در راه خدا با كسانى كه با شما مىجنگند نبرد كنيد ، ولى از حد تجاوز نكنيد كه خدا تعدّى كنندگان را دوست ندارد » .
بنا بر اين ، اگر امام عليه السّلام در اينجا اشاره به افروختن آتش جنگ مىكند ، به خاطر آن است كه غارتگران خونآشام شام ، بارها به مرزهاى كشور اسلام تجاوز كرده بودند و خونهايى را ريخته و اموالى را به غارت مىبردند و اصولا ، با جانشين پيامبر - كه همهء مردم با او بيعت كرده بودند - سر ناسازگارى داشتند و براى رسيدن به خواستههاى نامشروعشان ، راه جنگ را برگزيده بودند .
به همين دليل در ادامهء اين سخن ، سه جمله ، بيان مىفرمايد : كه هر كدام گواهى بر اين مدّعا است . نخست مىفرمايد : « نقشههاى شوم و خطرناكى ، بر ضدّ شما كشيده مىشود ، امّا شما طرح و نقشهاى در برابر آن نداريد ، « تكادون و لا تكيدون » .
ديگر اين كه : پيوسته اطراف شما كم مىشود ( شهرهاى اطراف شما را مىگيرند و انسانها را از بين مىبرند ) و شما هرگز ، به خشم نمىآييد و احساس درد و
هامش
( 1 ) سورهء حج ، آيهء 39 .
( 2 ) سورهء بقره ، آيهء 190 .