نكته دنيا از ديدگاه اولياء اللّه
آنچه در خطبهء بالا در بارهء گروههاى پنجگانهاى كه در عصر و زمان آن حضرت وجود داشتند ( دنيادوستان وامانده ، ظالمان خود كامه ، دين به دنيا فروشان ريا كار ، زاهدان دروغين و مردان خدا ) همان گونه كه گفتيم ، منحصر به عصر و زمان آن بزرگوار نبوده و نيست و در بسيارى از جوامع امروز و ديروز نيز همانند آنها يافت مىشود و هميشه مشكلات جوامع بشرى از همان چهار گروه نخستين بوده كه در طول تاريخ ، درد و رنج بسيار آفريدند و خونهاى بسيار ريختند و حقّ مظلومان را پايمال كردند ، فساد را گسترش دادند و طرفداران حق را تا آنجا كه در توان داشتند منزوى ساختند . ولى دنيا هرگز به آنها وفا نكرد و به زودى طومار زندگى آنها پيچيده شد و همه چيز را رها كردند و رفتند و زندگانى آنها درس عبرتى براى بازماندگان شد .
تعبيراتى كه امام عليه السّلام براى هر يك از گروههاى پنجگانه و علائم و نشانههاى آنها ذكر مىكند ، بسيار دقيق و مو شكافانه است و راهنماى خوبى براى شناخت هر يك از آنها است .
از آنجا كه سرچشمهء جنايات و خلاف كارىهاى گروههاى چهار گانهء نخست ، عشق و دلباختگى نسبت به دنيا است ، حضرت در پايان خطبه با چند جملهء مؤثّر ، روح دنيا پرستى را در دلها مىكشد . نخست دنيا را چنان بىارزش قلمداد مىكند كه حتّى آن را از تفالههاى گنديدهء برگهاى سلم - كه به هنگام دباغى پوست حيوانات به كار مىرود - بى ارزشتر مىشمرد ، سپس به ناپايدارى دنيا و سرعت تحوّل آن اشاره كرده ، تاريخ پيشينيان و ويرانههاى باز مانده از آنان را به عنوان يك سند روشن ارائه مىفرمايد ، و سرانجام از بىوفايى دنيا سخن مىگويد تا دلدادگانش باخبر شوند كه در آنجا خبرى نيست .
در حديثى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه از كنار لاشهء حيوان گنديدهاى كه در يك طرف