نفوذ پذير است . » بديهى است كه نيروى انسان هر چه باشد ، محدود است و بايد اين نيرو در جايى مصرف گردد كه احتمال اثر باشد .
آنجا كه احتمال تأثير نيست نبايد نيروها را به هدر داد و بىنتيجه مشت بر سندان كوبيد ، ولى در صورت احتمال اثر نيز نبايد در انتظار يقين نشست و گفت چون يقين بر اثر نيست نبايد اقدام كرد ! نه علم بر اثر شرط است و نه در صورت يقين به عدم تأثير وظيفهاى داريم .
هرگاه اين شرط با شروط ديگر مانند شناخت معروف و منكر و عدم وجود خطر همراه گردد ، وظيفهء امر به معروف و نهى از منكر قطعى مىشود .
اين نكته نيز قابل توجه است كه بسيارى از انسانها داراى خوهاى حيوانى هستند و هر كدام شباهتى به يكى از حيوانات دارند . بعضى مانند روباه و بعضى مانند گرگ درندهاند و بعضى مانند شير شجاعند و بعضى مانند خوك شهوتران و شكم پرستند و بعضى مانند گاو نادانند و . . . در سخن بالا امام عليه السّلام « طلحه » را به گاو سركشى تشبيه مىكند كه در مقابل حق تسليم نمىشود و در تشخيص واقعيتها گرفتار خطا و اشتباه است و وقتى به سراغ كارهاى سخت مىرود آن را آسان مىانگارد و سرانجام شكست مىخورد .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 256
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٥٦