اين تحليلها ، نشان مىدهد كه جهاد ، نه تنها به خاطر پاداشهاى معنوى سراى ديگر ، بلكه به خاطر ارزشهايى كه در همين زندگى دنيوى مىآفريند ، بايد مطلوب همه باشد . چه كسى است كه طالب ذلّت و تحقير و پستى و غصب حقوق ، و سرانجام ، محو از صفحهء روزگار شدن باشد ؟ اگر با اين امور مخالفيم ، پس بايد دامن همّت بر كمر زنيم و به پا خيزيم و جهاد كنيم و همين نتايج گرانبها است كه تحمّل مشكلات جهاد را بر ما آسان مىسازد ، مانند تحمّل تلخى داروى شفا بخش .
نكتهها
1 - جهاد ، رمز عظمت و سربلندى ملّتها است
در بارهء جهاد ، سخن بسيار زياد است و با توجه به اين كه امام عليه السّلام در خطبههاى نهج البلاغه كرارا به اين مسألهء مهم اشاره فرموده . ما هم مجال زيادى داريم كه در اين باره ، بحثهاى زيادى داشته باشيم . آن چه را در اينجا به عنوان يك اصل اساسى بايد يادآور شويم ، اين است كه جهاد ، قانون حيات و زندگى است و هر موجود زندهاى ، تا زمانى به زندگى خود ادامه مىدهد كه مشغول جهاد است و آن روز كه جهاد را رها كند ، مرگ او آغاز مىشود .
گياهان ، با آفات گوناگونى روبرو هستند و براى زنده ماندن خود با آنها پيكار مىكنند . ريشههاى درختان ، براى به دست آوردن آب و آذوقه ، دائما ، در اعماق زمين در حركتند . و هر گاه با موانع سختى ، مانند يك قطعه سنگ روبرو شوند ، سعى مىكنند كه آن را بشكنند و پيش بروند و اگر قدرت شكستن آن را نداشته باشند ، آن را دور مىزنند و به راه خود ادامه مىدهند . انواع جانداران براى زنده ماندن با موانع حيات خود پيكار مىكنند . پرندگانى را مىشناسيم كه براى مبارزه كردن با محيط ، اقدام به مهاجرتهاى طولانى كرده و گاه ، فاصلهء قطب شمال تا جنوب را طى مىكنند .