توسل به قدرت نظامى باشد ، از سر راه بردارد و اين ، نوع ديگرى از تهاجم است .
در اينجا ، نظر سومى وجود دارد و آن اين كه طبيعت جنگ در اسلام ، طبيعت دفاعى است ، ولى گاه مسائل دفاعى ، تهاجم را ضرورى مىسازد .
مثلا ، همان مسألهء دفاع از مظلومان در بند ، يا به تعبير امروز ، مداخلهء بشر دوستانه ، گر چه در ظاهر شكل تهاجمى دارد ، امّا در واقع دفاع از گروهى است كه تحت ستم واقع شدهاند و جزيى از جامعهء بزرگ انسانى هستند و دفاع از آنها ، بر ساير انسانهاى متعهّد و مؤمن لازم است .
نيز ، تهاجم در مورد دوم - يعنى گشودن راه براى آزادى تبليغات منطقى - نيز نوعى دفاع در مقابل موانع است ، يعنى ، اگر دشمن ، مانعى بر سر راه ايجاد كند ، اسلام ، اجازهء درگيرى را با او مىدهد .
تعبيراتى كه در جملههاى نخستين اين خطبه ديده مىشود ، همه ، دليل روشنى بر دفاعى بودن طبيعت جهاد است ، چرا كه در يك جا ، جهاد به لباس ، و در جاى ديگر به زره ، و در جاى سوم به سپر تشبيه شده است و مىدانيم كه اين هر سه ، در واقع از وسايل دفاعى است .
در جملههاى آينده نيز اشارات لطيفى به جملات تهاجمى كه در واقع ، جنبهء دفاعى دارد ، به چشم مىخورد از جمله اين كه مىفرمايد : ( قلت لكم : اغزوهم قبل أن يغزوكم ) ، من به شما گفتم : پيش از آن كه آنان به شما حمله كنند ، شما به آنها حمله كنيد ، ( يعنى حمله براى پيشگيرى از حملات دشمن ) .
اين قانون كلى ، تنها يك استثناء مىتواند داشته باشد و آن ، پيكار و مبارزه است براى محو بت پرستى ، چرا كه اسلام بت پرستى را بزرگترين خطر براى جامعهء انسانى ، از نظر معنوى و مادّى ، مىداند و اجازه مىدهد كه براى از بين بردن بت پرستى - در صورتى كه تبليغات منطقى مؤثر نيفتد - دست به جهاد ببرند .
شك نيست كه ممكن است جهانخواران و دولتهاى زورگو و ستمگر ، از مسألهء
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 145
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٥