همه شناخته شده است .
آن جمله ، اين حقيقت را بيان مىكند كه در جهان سياست مادى - كه بر اساس ارزشهاى دنيوى و خودخواهى و هوسرانى بنا شده - خويشاوندى و حتى زن و فرزند و پدر و مادر مطرح نيست و ممكن است همه چيز در اين راه قربانى شود ، چرا كه از نظر اين دسته از سياستمداران ، بالاترين ارزش ، حفظ موقعيّت خويش است ، نه چيز ديگر . با اين فرهنگ ، طبيعى است كه همه چيز فداى آن شود .
جملهء « فضننت بهم عن الموت ، من ناخوش داشتم كه اهل بيت خود را تسليم مرگ كنم » ، نشان مىدهد كه مدافعان خلافت ، چنان در كار خود مصمم بودند كه اگر امام براى گرفتن حق خويش به كمك بنى هاشم قيام مىكرد ، حاضر بودند همهء آنان را از دم تيغ بگذرانند و اين ، راستى ، مايهء شگفتى است .
حديث معروف نبوى كه مىگويد : « حبّك للشّئ يعمى و يصم ، علاقهء شديد تو به چيزى ، چشم و گوش را كور و كر مىكند ، « 1 » در مورد علاقه به جاه و مقام ، از همه جا ، صادقتر است و آن چه در خطبهء بالا آمد ، نمونهاى از آن محسوب مىشود .
تاريخ ، پر است از شرح حال كسانى كه به خاطر علاقهء شديد به جان و مال ، چنان كور و كر شدند كه بديهىترين مسائل را به دست فراموشى سپردند .
2 - دين به دنيا فروشان !
فروختن دين و ارزشهاى معنوى و الهى به منافع سست مادّى ، يكى از فروع و شاخههاى بحثى است كه در نكته نخست آمد و نمونهاى از آن ، عمرو عاص است و در خطبهء بالا ، مورد توجه قرار گرفته است كه براى به دست آوردن حكومت چند روزه در كشور مصر ، دين و ايمان خود را فروخت و در پايان عمر نيز طبق نقل
هامش
( 1 ) بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحهء 165 .