سؤال 1139 - رانندهء تريلى قبل از حركت ماشين از نقص موجود در ترمز با خبر مىشود ، و علىرغم تذكّر شاگرد مسامحه كرده ، و براى تعمير آن اقدام ننموده ، و سفر را شروع مىنمايد . ترمز ماشين در يك سراشيبى از كار مىافتد . راننده براى جلوگيرى از سقوط در درّه ، ماشين را به كوه مىزند و زنده مىماند ؛ ولى شاگرد از ترس تصادم با كوه ، خود را بيرون مىاندازد و زير چرخ ماشين كشته مىشود . آيا مىتوان ديه را از راننده گرفت ؟
جواب : اگر چه راننده كار بدى كرده ، ولى در فرض سؤال مسئول ديه نيست ؛ زيرا در اينجا مباشر اقوى است .
سؤال 1140 - رانندهاى با كسى تصادف كرده است ، كاردان فنّى اعلام نموده كه 80 % او و 20 % طرف مقابل مقصّر است ، و آن شخص به 80 % ديه محكوم مىشود . حال اگر كاردان فنّى اعلام نمايد كه آن شخص 80 % مقصّر بوده ، و 20 % هم لغزندگى جادّه ( بر اثر بارندگى ) باعث تصادف شده ، آيا در اين صورت هم آن شخص به 80 % ديه محكوم مىشود ، يا بايد تمام ديه را بپردازد ؟
جواب : آن شخص بايد تمام ديه را بپردازد .
سؤال 1141 - شخصى در حياط منزل خود چاه فاضلاب حفر مىكرده ، كه متأسّفانه بر اثر راه پيدا كردن فاضلاب مستراح به چاه جديد الإحداث ، دچار خفگى مىشود .
همسايگان با اطّلاع از موضوع در محلّ ازدحام نموده ، و رهگذرى به قصد نجات آن شخص به داخل چاه مىرود كه او هم دچار خفگى شده ، و فوت مىنمايد . بر فرض كه شخص اخير ، به تقاضاى صاحب چاه ، يا به تقاضاى شخصى كه در درون چاه گرفتار بوده ، داخل چاه شده باشد ، يا بدون تقاضا و استمداد كسى و صرفاً به قصد احسان و نجات جان مسلمانى اقدام به اين عمل نموده و فوت كرده باشد ، چه كسى مسئول پرداخت ديهء او است ؟
جواب : كسى مسئول ديهء او نيست ؛ مگر اين كه اين كار به پيشنهاد صاحب خانه صورت گرفته باشد ، و شخص رهگذر به كلّى از جريان چاه بىخبر باشد ، و صاحب خانه به او اطّلاع نداده باشد .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 435
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٥