سؤال 1147 - فردى مقدارى شراب با درصد بيش از حدّ متعارف الكل ، به سه نفر فروخته است . يكى از خريداران بعد از مصرف فوت ، ديگرى نابينا ، و سوّمى فلج شده است . در مورد ميزان جرم ، و مسئوليّت فروشنده اين سؤالات مطرح است :
الف ) در صورت اطّلاع فروشنده از ميزان بالاى الكل موجود در شراب ، آيا جنايت عمدى است ؟
ب ) در صورت عدم اطّلاع از مطلب فوق ، تكليف چه مىباشد ؟
ج ) آيا علم و جهل مصرفكننده به بالا بودن ميزان الكل تاثيرى دارد ؟
د ) آيا علم مصرفكننده به حرمت شرب خمر و بطلان معامله ، تأثيرى در حكم دارد ؟
جواب الف تا دال : در صورتى كه گيرندهء شراب ، آگاه از بالا بودن درصد الكل و عوارض ناشى از آن بوده كسى مسئول قتل او نيست . و اگر آگاه نبوده ، ولى فروشنده آگاه به اين مسائل بوده ، و مىدانسته كه اين امر غالباً منشأ قتل يا نقص اعضا مىشود ، مصداق جنايت عمدى است . و اگر با خبر نبوده ، او مسئول نيست .
ولى اگر سازنده آگاه بوده ، يا سهل انگارى كرده ، او مسئول است . و اگر هيچ كدام آگاه نبوده و سهل انگارى نكردهاند ، و تصادفاً اين مسأله پيش آمده ، هيچ كدام مسئول نيستند . دانستن و ندانستن حكم اين مسأله ، تأثيرى ندارد ، ولى در مسألهء حدّ شراب و مجازات آن مؤثّر است ، و به يقين اين معاملات باطل و حرام است .
سؤال 1148 - رانندهاى به اتّفاق شاگردش جهت شستشوى كاميون خود به يك واحد شستشوى وسايل نقليّه ( كارواش ) كه فاقد پروانهء كار و نكات ايمنى لازم بوده ، ( به دليل عيب فنّى دستگاه پمپآب ، و مجهّز نبودن به سيم اتّصال زمينى و فاقد استاندارد ) مراجعه مىنمايد . متصدّى آن واحد به دليل مشغلهء كارى از پذيرش شستشو خوددارى ، ولى با اصرار آنها شستشوى كاميون را به خود آنها واگذار مىكند . در حين انجام كار ، كمك راننده دچار برق گرفتگى شده و فوت مىنمايد .
لطفاً بفرماييد :
الف ) با توجّه به اين كه واحد فوق فاقد پروانه بوده ، و مسائل ايمنى در آن
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 438
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٨