متوفّى داخل چاه مىشود ، هرچه كارگران اصرار مىكنند كه به اهالى اطّلاع دهند ، صاحب چاه مانع مىشود . بعد از گذشت يك ساعت و نيم ، اهالى قريه مطّلع شده ، و متوفّى را از چاه خارج مىكنند . آيا صاحب چاه ، كه متوفّى را از خطر تراكم گاز در چاه مطّلع نكرده ، و نيز مردم قريه را خبر نكرده كه فلان كس در چاه افتاده ، مقصّر و ضامن ديه مىباشد ؟
جواب : در صورتى كه شخص عابر با ميل خود وارد چاه شده ، كسى مسئول ديهء او نيست . و اگر صاحب چاه مىتوانسته در نجات او بكوشد و كوتاهى كرده مستحقّ تعزير است ؛ امّا ديه بر او نيست . و اگر صاحب چاه از او دعوت كرده كه در آن چاه وارد شود ، و او از خطرات بىخبر ، و صاحب چاه با خبر بوده و به او اطّلاع نداده ، مسئول است .
سؤال 1138 - زيد اتومبيل خود را در اختيار فرزندش عمرو گذاشته ، و عمرو كه با دخترى به صورت غير شرعى دوست بوده ، اتومبيل را در اختيار او مىگذارد . پدر عمرو ، كه دختر را در خيابان ، در حال رانندگى مشاهده كرده ، او را با اتومبيل خود تعقيب ، و دختر كه متوجّه تعقيب وى شده بر سرعت خود مىافزايد . در نهايت كنترل خود را از دست داده ، و عابرى را به قتل ، و عابر ديگرى را مصدوم مىنمايد .
كاردان فنّى عنوان نموده كه مقصّر آن دختر است ، ولى زيد ( پدر عمرو ) نيز 30 % در وقوع تصادف مقصّر مىباشد . لطفاً بفرماييد :
1 - آيا زيد هم مقصّر است و بايد ديه بپردازد ؟
جواب : در صورتى كه هدف زيد به دست آوردن مال خود بوده ، تقصيرى ندارد ، و چيزى از ديه بر او نيست .
2 - نظر به اين كه آن دختر فاقد گواهينامه بوده ، و عمرو اتومبيل را به شخص فاقد گواهينامه داده ، و اين كار از نظر قانون جرم است ، آيا عمرو نيز نسبت به پرداخت ديه مسئوليّتى دارد ؟
جواب : او از نظر پرداخت ديه مسئول نيست ؛ ولى به خاطر عملش مستحقّ تعزير است .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 434
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٤