جواب : در صورتى كه متعلّم تمام دستورات را اجرا كرده باشد ، مقصّر در واقع سبب يعنى معلّم است ؛ نه مباشر .
ج ) چنانچه در حادثهء فوق - فرض ب - يكى از آنها ( مربّى ، يا فرد تحت تعليم ) فوت نمايد ، و ديگرى زنده بماند ، حكم مسأله چيست ؟
جواب : در صورتى كه احراز شود كداميك مقصّر بوده ، او ضامن است . يعنى چنانچه مباشر دستورات را انجام نداده ، مباشر ضامن است ، و اگر معلّم كوتاهى كرده ، او ضامن است ، و اگر معلوم نشود كدام مقصّر بودهاند ، ديه در ميان آنها تنصيف مىشود .
د ) آيا مىتوان حكم مربّى رانندگى را در مسألهء فوق با مربّى شنا يكى دانست ؟
چرا كه برخى از فقها معتقدند : « مربّى شنا فقط در صورتى ضامن است كه فرد تحت تعليم صغير بوده باشد . ولى در صورتى كه متعلّم كبير باشد ، و مربّى شنا نيز حاضر بوده ، و متعلّم غرق شود ، مربّى ضامن نيست . » علّت اين فرق چيست ؟
آيا وجود و عدم وجود قرارداد ضمانت براى مربّى رانندگى يا شنا ، تأثيرى در حكم دارد ؟
جواب : در شنا ظاهراً صور مختلفى است ؛ اگر شناگر تحت تعليم صغير باشد مربّى ضامن است ، زيرا سبب اقوى است . و اگر كبير باشد صور مختلفى دارد ؛ در بعضى مربّى ضامن است ، و در بعضى خود شناگر .
سؤال 1136 - معاون جرم تا چه مقدار در جبران خسارت ناشى از جرم سهيم است ؟
جواب : در صورتى كه جرم استناد به هر دو داشته باشد ، به همان نسبت كه استناد دارد ، ضامن است .
سؤال 1137 - شخصى در زمين خود چاه آب حفر كرده ، و در عمق 15 مترى با سنگى مواجه گرديده است . بدين جهت با موادّ منفجره ، سنگ را منفجر مىسازد .
بعد از انفجار ، عابرى به آن چاه رسيده ، و جهت اطّلاع از وضعيّت آن سنگ ، داخل چاه شده ، و بر اثر تراكم گاز موادّ منفجره فوت مىكند . ضمناً صاحب چاه مانع از داخل شدن شخص متوفّى نشده ، و بنا بر شهادت شاهدان ، از لحظهاى كه شخص
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 433
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٣