آيا فروشنده ضامن تمام هزينهء كشت و بذر مىباشد ، يا فقط به همان مقدار بذر ، يا قيمت آن بدهكار است ؟ در صورت اخير ، قيمت روز معامله ، يا قيمت فعلى را بايد بپردازد ؟
جواب : اوّلًا اگر معامله به صورت شخصى انجام شده باطل است ، و بايد پول آن را بپردازد . و اگر فاصلهء زمانى و تورّم زياد بوده ، به قيمت روز بايد بپردازد . و اگر معامله به صورت كلّى انجام شده ، يعنى فلان مقدار تخم شبدر را فروخته ، بايد تخم شبدر را تحويل دهد . ثانياً هرگونه خسارتى را كه از اين ناحيه متوجّه كشاورز شده بايد جبران كند ، و يا با هم مصالحه كنند .
سؤال 543 - شخصى خانهاش را به قيمت معيّن مىفروشد ، سپس بايع و مشترى با تراضى معامله را فسخ مىكنند . ولى در ضمن فسخ شرط مىنمايند كه اگر ثمن معامله ، كه بايد طىّ چكى از بانك وصول گردد ، وصول نشود معاملهء اوّليّه بقوّت خود است .
1 - آيا فسخ با شرط مذكور ، صحيح است ؟
2 - در صورت صحّت ، اگر چك وصول نشود ، آيا فسخ بىاثر بوده ، و عقد اوّل به حال سابق برمىگردد ؟ يا فسخ صحيح ، ولى شرط باطل است ؟
3 - در صورت بطلان شرط و عدم وصول چك ، بايع بايد ثمن را مسترد نمايد ، يا اين كه مشترى بايد از طريق چك طبق قانون اقدام نمايد ؟
جواب 1 تا 3 : فسخ مشروط به شرط فوق مانعى ندارد ، و اگر شرط حاصل نشد صاحب جنس مىتواند جنس خود را پس بگيرد .
سؤال 544 - آيا مىتوان تمليك مورد معامله ( مبيع ) را به مدّت زمانى ( مثلًا دو ماه يا بيشتر ) پس از زمان عقد موكول نمود ، يا به محض انعقاد عقد تمليك مورد معامله نيز صورت مىگيرد ؟
جواب : تمليك را نمىشود موكول به بعد كرد ؛ ولى تحويل را مىتوان مدّتى بعد ( مثلًا دو يا چند ماه بعد ) انجام داد .
سؤال 545 - اين جانب مقدارى خرما به شرط تحويل در دفتر شركت فروختهام .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 196
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩٦