صورت ، حاكم حقِّ تعديل وجه التزام را دارد ؟
جواب : اگر شرط مطلق بوده ، و مطابق فهم عرف شامل چنين صورتى هم مىشده ، بايد مطابق آن عمل گردد .
سؤال 525 - چنانچه معاملهاى انجام شود ، و مشترى در موعد مقرّر ثمن معامله ، يا قسمتى از آن را پرداخت نكند ، و مثمن را نيز به ديگرى بفروشد ، آيا بايع اوّل مىتواند معامله را فسخ و مثمن را از دست مشترى دوّم ، يا مشتريهاى بعد از او بگيرد ؟ اگر مشترى در معاملهء اوّل به بايع چك داده باشد ، و چك در موعد مقرّر پاس نشود ، تفاوتى در حكم مسأله ايجاد مىكند ؟
جواب : در صورتى كه شرط كرده كه در فلان موعد بپردازد ، و مشترى تخلّف از شرط كرده ، فروشنده خيار تخلّف از شرط دارد . و اگر عين مال به ديگرى منتقل شده ، بايد مشترىِ متخلّف مثل ، يا قيمت آن را ، به بايع بازگرداند .
2 - خيار عيب
سؤال 526 - شش دانگ يك خانهء مسكونى را با مشاركت همسرم بالمناصفه خريدارى نموديم . در بررسيهاى اوّليّهء هنگام معامله ، هيچ گونه عيب اساسى از ظواهر خانه مشهود نبود . پس از بيست سال ، به علّت مرور زمان و استهلاك بنا ، تصميم تعميرات رو بنايى ، از قبيل سفيد كارى مجدّد گرفتيم . براى اين كار تمام گچكارهاى اوّليّه را تخريب ، و ديوارها و سقف خانه را به اصطلاح به آجر رسانديم .
وقتى آجرها نمايان شد ، معلوم گرديد كه يك ضلع خانه به طول تقريباً 17 متر پايه ندارد ! بدين معنا كه پايه از سطح زمين تا سقف زيرزمين آجر چينى شده ، و ادامه آن متوقّف گرديده ، و از نقطهء توقّف تا زير سقف به ارتفاع 5 / 3 متر بدون پايه مانده ، و سر تير آهنهاى سقف روى پايهء منزل همسايه قرار داده شده است ! و فروشندهء خانه ، كه خود سازندهء آن بوده ، از نقص پنهان بنا آگاهى داشته است . با توجّه به اين مطلب ، آيا فروشنده شرعاً ملزم بوده كه عيب و نقص بنا را به خريداران اعلان نمايد ؟
چنانچه پاسخ مثبت است ، آيا وى مديون ما مىباشد ؟