تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى ) — صفحة 393

مساهمون:

ص٣٩٣

تجارة مُربحة يسّرها لهم ربّهم

در آيات و روايات ما تعابيرى براى دنيا ذكر شده است : 1 - « الدنيا مزرعة الآخرة » : اين جمله كه بسيار بين علماء هم متداول است ، گرچه در روايتى نيافتيم ، ولى اقتباسى زيبا از آيات و روايات است ، و به تعبير ديگر اصلى اصطيادى از منابع اسلامى است ، در آيه 20 سوره شورى آمده : « مَنْ كانَ يُريدُ حَرثَ الآخِرَة نَزِد لَهُ فِى حَرثِهِ وَ مَن كَانَ يُرِيدُ حَرثَ الدُّنيا نُؤتِهِ مِنها و مَالَهُ فِى الآخِرَةِ مِنْ نَّصيِب » : « كسى كه زراعت آخرت را بخواهد به او بركت داده و بر محصولش مىافزائيم ، و آنكه فقط كشت دنيا را مىطلبد كمى از آن به او دهيم و در آخرت هيچ بهره و نصيبى نخواهد داشت » . در تشبيهى بسيار جالب دنيا به كشتزارى مانند شده ، كه آماده كشت است ، هم آمادگى پرورش كشت دنيا و هم كشت آخرت را دارد ، تا كشاورز چه كشت كند ، يعنى كشت و محصول تابع نيّت و اراده زارع است . بذر اين زمين اعمال انسانها است ، هر كس عملى نيك براى خدا و در جهت آخرت بيفشاند ، مسلّماً در آخرت برداشت كند ، و كسى كه عملى براى بهره و استفاده دنيا نشاند بدون شك در اين دنيا بهره‌بردارى كند ، و به تعبير ديگر برداشت محصول تابع زمان دوام و بقاء محصول است ، اگر بذرى كه استعداد تا آخرت را داشت ، در زمين دنيا نهاد آخرت برداشت مىكند ، و اگر بذرى كه استعداد تا آخرت را نداشت ، چاره‌اى جز برداشت آن در دنيا نيست ، و از همين روى زارع اول در آخرت با دست پر است زارع دوم دست خالى و تهى ، پس بين دو عالم چنين نيست كه ارتباطى نباشد ، ارتباط به اين نحو است كه اينجا كاشت و داشت و در آخرت برداشت . نكته جالب اينجا است كه خداوند مىفرمايد : به كسى كه كشت دنيا را براى دنيا بخواهد بهره و نصيب كمى از كشتش به او عطا مىكنيم ، نه تمام آن را و اين مطلب را با ( مِنْ تبعيضيّة ) بيان مىفرمايد : « نُؤتِه مِنها » ولى درباره كسى كه كشت دنيا را