اقدامَنَا وَ انْصُرنَا عَلىَ القَومِ الكافِرِينَ » ( و هنگامى كه در برابر جالوت و سپاهيان او قرار گرفتند ، گفتند : پروردگارا پيمانه شكيبائى و استقامت را بر ما بريز و قدمهاى ما را ثابت بدار و ما را بر جمعيّت كافران پيروز بگردان » . « 1 »
در اين آيه تعبير به : افْرغ شده است . افراغ در اصل به معنى ريختن ماده از ظرف است به طورى كه ظرف از آن مايع خالى شود ، در اينجا همراهان طالوت به هنگام دعا مىگويند : خداوندا ، پيمانه صبر و استقامت را به روى ما بريز . از اين جمله استفاده مىشود كه آخرين درجه صبر و بردبارى را از خدا طلب مىكنند ، يعنى اگر فرض كنيد صبر به صورت آبى در ظرفى باشد از خداوند مىخواهند كه تمام آن را بر آنها بريزد .
سپس مىگويند :
« ثَبِّت اقدامَنا »
يعنى : قدمهاى ما را استوار و ثابت و محكم گردان ، تا هرگز فرار نكنيم . در واقع دعاى اول اشاره به جنبه باطنى و درونى و اين دعا اشاره به جنبه ظاهرى و برونى دارد ، و مسلّماً ثبات قدم از نتائج روح استقامت و صبر است .
و در پايان مىگويند : « و انصرنا على القوم الكافرين » اين جمله در حقيقت نتيجه صبر و بردبارى است كه در دو جمله از خدا طلبيدند .
به دنبال اينكه مولى فرمودند : پرهيزكاران صبر مىكنند ايام كمى را در دنيا و به دنبال آن راحتى طويلى به انتظار آنهاست مىفرمايند : « تجارة مربحة يسّرها لهم ربهم » : « ( اين صبر در ايام قليل و عوض آن راحتى طويل ) معامله سودمندى است ، كه پروردگار آنها براى آنها ميّسر كرده است » .
* * *
هامش
( 1 ) . سوره البقره ، آيه 251 .