دنيايى متوجه به خدا بود و به غير از او نقطه اتكايى نگرفت و توجه به او بهترين مفرّ است ، در خدمت اميرالمؤمنين على ( عليه السلام ) عرض كردند كه افلاطون حكيم چنين گفته كه
« الافلاك « 1 » قِسِىّ « 2 » والحوادثُ سهام والانسان هدف والرامى هوالله فَاين المَفَرّ » ؛
« افلاك كمانها و حادثهها تيرها ، و انسان هدف و تيرانداز خداوند است پس كجا ( با اين شرايط ) فرارگاه يافت مىشود ! » حضرت جواب از قرآن دادند و فرمودند « فَفِرُّوا الَى اللهِ » « 3 » : « فرار كنيد به سوى خداوند » . « 4 »
اين بلاها و مشكلات گرچه بيدادگر است و در مقام هشدار بسيار خوب ، ولى نذر و استغاثه و توجه به مبدأ قادرى در اين حال ارزش چندانى ندارد ، زيرا افراد فاسد هم در اين حال صدا و نالههايشان بلند است ، ارزش آن دارد كه در هر حال ذكر و ياد خدا بر مملكت جسم و جان حكومت كند ، و گرنه فرعون هم كه نداى « انا رَبُّكُمُ الاعلَى » « 5 » « من پروردگار بزرگ شما هستم » سر مىداد ، همين كه در ميان امواج دريا قرار گرفت به ياد آن مبدأ قادر و خداوند حقيقى عالم هستى افتاد ، و گفت
« آمَنْتُ انّه لَا الهَ الَّا الَّذِى أَمَنَتْ بِه بَنوُ اسرَائِيِلَ وانا مِنَ المِسُلِمينَ » ؛
« ايمان آوردم كه نيست خدايى الّا خدايى كه بنىاسرائيل به آن ايمان آوردهاند و من هم از اسلام آورندگان ( و گردن نهندگان به فرمان او ) هستم » . « 6 »
نبايد فكر كرد وقتى دنيا به كام انسان بود ، هميشه چنين است ، در زمان رضاخان وزير دربارى بود كه سمبل قدرت رضاخانى بود ، معروف بود كه همه كاره شاه
هامش
( 1 ) . « افلاك » جمع فلك به معنى مدار ستارگان ، و اينجا كنايه از آسمانها و جهان خلقت است .
( 2 ) . قِسىّ و قُسِىّ و اقْوُس و اقواس و اقياس و قياس جمع قَوس به معنى كمان است .
( 3 ) . سوره ذاريات ، آيه 50 .
( 4 ) . تفسير اطيب البيان ، جلد 8 ، صفحه 284 ، ذيل آيه 69 سوره اسراء
( 5 ) . سوره النازعات ، آيه 24 .
( 6 ) . سوره يونس ، آيه 90 .