كند افضل است از هفتاد هزار عابد » « 1 » علم بايد انسان را به خدا نزديك كند و در برابر عظمت او انسان را به خضوع و خشوع وادارد ، اگر علمى انسان را از خدا دور سازد و او را به غرور وادارد ، اين علم جز نامى از علم را يدك نمىكشد و از محتوى و ماهيت علم خالى و تهى است . در روايت امام صادق ( عليه السلام ) آمده : « الخشيةُ ميراث العلم ، والعلم شعاع المعرفة وقلب الايمان ومَنْ حَرُمَ الخشية لايكون عالماً وانْ شَقَّ الشَّعْر فى متشابهات العلم قال الله عز وجل : انّما يَخْشَى اللهَ مِن عِبادِهِ العُلماءُ » « 2 » ؛ « خشوع و ترس از مقام ربوبى ميراث علم است و علم شعاع معرفت و شناخت و به منزله قلب ايمان مؤمن است ( اگر علم نباشد نشانه خموشى و به سردى گرائيدن معرفت و آيتى بر مردن ايمان و ايستادن قلب ايمان است ) و كسى كه محروم از خشيت باشد عالم نيست اگرچه در متشابهات و مشكلات علمى مو را بشكافد ( مو شكافى كند ) خداوند عزّ و جلّ فرمود : اين است و جز اين نيست كه علما در بين بندگان خدا از او مىترسند و در برابر او خاشع هستند . « 3 »
عالم دائماً به وسيله علم خود پردههاى غفلت و نسيان را شكافته و خود را به مرز خودآگاهى و خود هوشيارى مىرساند ، او مىداند كه بايد به دنيا دل نبندد و تزهّد در دنيا را پيشه كند تا به توفّر آخرت رسد . در روايت است كه
« انّ اعلَم الناسِ بالله اخْوَفُهُم لله واخْوَفُهم له اعْلَمُهم به ، واعْلَمُهُم بِه ازْهَدُهم فيها ؛ يعنى فِى الدنيا » :
« عالمترين مردم به خدا ترسانترين آنها نسبت به خدا هستند و ترسانترين آنها نسبت به خدا عالمترين آنها به او هستند و آگاهترين آنها به خداوند زاهدترين آنها در دنيا هستند » . « 4 » بزرگترين سرمايه ما
خود ما هستيم . چقدر بدبختى است كه علم
هامش
( 1 ) . الحياة ، جلد 2 ، صفحه 320 نقل از كافى ، جلد 1 ، صفحه 33 .
( 2 ) . سوره فاطر ، آيه 28 .
( 3 ) . ميزان الحكمة ، جلد 6 ، صفحه 500 نقل از بحار ، جلد 2 ، صفحه 52 .
( 4 ) . ميزان الحكمة ، جلد 6 ، صفحه 500 روايت از امام على عليهالسّلام نقل از بحار ، جلد 2 ، صفحه 27 و از امام صادق عليهالسّلام نقل از بحار ، جلد 78 ، صفحه 193 .