« مَأوى » از مادّهء « أَوِىّ » ( بر وزن قوىّ ) به معناى انضمام چيزى به چيز ديگر است ، سپس ، به مكان و مسكن و جايگاه گفته شده است . « 1 »
[ مبارك : ]
« لَلَّذِى بِبَكَّةَ مُبارَكاً »
« مبارك » به معناى پر بركت و پر فايده است ، و كعبه از اين جهت مبارك است كه هم از نظر معنوى و هم از نظر مادى در يكى از پربركتترين سرزمينهاى جهان قرا گرفته .
« مبارك » از مادّهء « بركت » به معناى سودمند و جاويدان و پردوام است . « 2 »
[ مُباهَله : ]
« ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل »
« مُباهَله » در اصل از مادّهء « بَهْل » ( بر وزن اهل ) به معناى رها كردن و قيد و بند را از چيزى برداشتن است ، و به همين جهت هنگامى كه حيوانى را به حال خود واگذارند ، و پستان آن را در كيسه قرار ندهند ، تا نوزادش بتواند به آزادى شير بنوشد ، به آن « باهِل » مىگويند ، و « ابْتِهال » در دعا به معناى تضرع و واگذارى كار به خدا است . و اگر آن را گاهى به معناى هلاكت و لعن و دورى از خدا گرفتهاند نيز به خاطر اين است كه رها كردن و واگذار كردن بنده به حال خود اين نتائج را به دنبال مىآورد ، اين بود معناى « مباهله » از نظر ريشهء لغت .
و از نظر مفهوم متداول كه از آيهء فوق گرفته شده ، به معناى نفرين كردن دو نفر به يكديگر است ، بدين ترتيب ، افرادى كه با هم گفتگو دربارهء يك مسألهء مهم مذهبى دارند در يك جا جمع شوند و به درگاه خدا تضرع كنند و از او بخواهند كه دروغگو را رسوا سازد و مجازات كند . « 3 »
[ مبروص : ]
« مبروص » از مادّهء « برص » به معناى پيسى است كه يك نوع بيمارى است و مسلماً به كار بردن اين تعبير در اين مورد غلط و نابجا است . « 4 »
[ مبطل : ]
« يَوْمَئِذٍ يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ »
« مُبْطِل » از مادّهء « ابطال » ، در لغت ، معانى مختلفى دارد ، باطل كردن چيزى ، دروغ گفتن ، شوخى و استهزاء نمودن ، و امر باطلى را مطرح كردن ، تمام اين معانى ، در مورد آيهء فوق قابل قبول است . « 5 »
[ مُبْطِلُون : ]
« إِذاً لَّارْتابَ الْمُبْطِلُونَ »
« مُبْطِلُون » جمع « مبطل » به معناى كسى
هامش
( 1 ) . انفال ، آيهء 16 ( ج 7 ، ص 145 ) ؛ سجده ، آيهء 20 ( ج 17 ، ص 169 )
( 2 ) . آل عمران ، آيهء 96 ( ج 3 ، ص 32 ) ؛ دخان ، آيهء 3 ( ج 21 ، ص 159 )
( 3 ) . آل عمران ، آيهء 61 ( ج 2 ، ص 671 )
( 4 ) . طه ، آيهء 22 ( ج 13 ، ص 208 )
( 5 ) . جاثيه ، آيهء 27 ( ج 21 ، ص 294 )