عريضى است كه چيزى بر آن مىنويسند ، و « لُوْح » ( به ضم لام ) به معناى عطش ، و همچنين هوايى است كه بين آسمان و زمين قرار دارد . فعلى كه از اولى مشتق مىشود ، به معناى آشكار شدن و درخشيدن است . « 1 »
[ لولا : ]
« نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلا تُصَدِّقُونَ »
« لولا » به اصطلاح براى تحضيض و تحريك بر انجام كارى است ، و به گفتهء بعضى ، در اصل ، مركب از « لم » و « لا » بوده كه معناى سؤال و نفى را مىرساند ، و سپس « ميم » تبديل به « واو » شده ، اين واژه در جايى به كار مىرود كه فرد يا افرادى در انجام كارى مسامحه مىكنند و به آنها گفته مىشود : چرا چنين و چنان نمىكنيد ؟ « 2 »
[ لَوَّوا : ]
« اللَّهِ لَوَّوْا رُؤُسَهُمْ »
« لَوَّوا » از مادّهء « لىّ » در اصل به معناى « تابيدن طناب » است ، و به همين مناسبت ، به معناى برگرداندن سر و يا تكان دادن سر ، نيز آمده است . « 3 »
[ لهو : ]
« أَن نَّتَّخِذَ لَهْواً »
« لهو » ( سرگرمى ) به هر كارى گفته مىشود كه انسان را به خود مشغول داشته و از مسائل اصولى منحرف سازد .
تعبير به « لَهْو » در سورهء « جمعه » اشاره به طبل و ساير آلات لهوى است كه ، به هنگام ورود قافلهء تازه به « مدينه » مىزدند ، كه هم نوعى اخبار و اعلام بود ، و هم وسيلهاى براى سرگرمى و تبليغ كالا ، همان گونه كه در دنياى امروز نيز در فروشگاههايى كه به سبك غرب است نيز ، نمونهء آن ديده مىشود . و « لَهْوُ الْحَدِيْثِ » به معناى سخنان بيهوده است . « 4 »
[ لَىّ : ]
« لَيّاً بِأَلْسِنَتِهِمْ وَ طَعْناً »
« لَىّ » ( بر وزن حىّ ) به معناى تابيدن طناب و مانند آن و به معناى تغيير و تحريف نيز آمده است . « 5 »
[ لَيُبَطِّئَنَّ : ]
« مِنْكُمْ لَمَن لَّيُبَطِّئَنَّ »
« لَيُبَطِّئَنَّ » از مادّهء « بُطْؤ » ( بر وزن قطب ) به معناى كندى در حركت مىباشد ، و چنان كه جمعى از اهل لغت و مفسران در اينجا ذكر كردهاند ، هم معناى لازم را دارد و هم متعدى ، يعنىهمخودشان درحركت كندندو هم ديگران را تشويق به اين كار مىكنند ، و شايد با توجّه به اين كه از باب « تفعيل » است ، فقط
هامش
( 1 ) . اعراف ، آيهء 145 ( ج 6 ، ص 431 ) ؛ بروج ، آيهء 22 ( ج 26 ، ص 365 )
( 2 ) . واقعه ، آيهء 57 ( ج 23 ، ص 250 )
( 3 ) . منافقون ، آيهء 5 ( ج 24 ، ص 174 )
( 4 ) . انبياء ، آيهء 17 ( ج 13 ، ص 405 ) ؛ لقمان ، آيهء 2 ( ج 17 ، ص 19 ) ؛ محمّد ، آيهء 36 ( ج 21 ، ص 512 ) ؛ جمعه ، آيهء 11 ( ج 24 ، ص 141 )
( 5 ) . نساء ، آيهء 46 ( ج 3 ، ص 514 )