تكذيب است ، بعضى از ارباب لغت نيز گفتهاند : مصدر ثلاثى مجرد و معادل « كذب » است و به هر حال « مفعول مطلق » است براى « كَذَّبُوا » كه براى تأكيد آمده . « 1 »
[ كَذَّبَ : ]
« كَذلِكَ كَذَّبَ الَّذينَ »
« كَذَّبَ » از مادّهء « تكذيب » در لغت عرب ، هم به معناى « تكذيب كردن ديگرى » و هم به معناى « دروغ گفتن » آمده است . « 2 »
[ كِرام : ]
« كِرامٍ بَرَرَةٍ »
« كِرام » از مادّهء « كَرَم » جمع « كريم » به معناى « عزيز و بزرگوار » است ، و اشاره به عظمت فرشتگان وحى در پيشگاه خداوند و بلندى مقام آنها است ، و گاه گفته شده : اين تعبير ، اشاره به پاكى آنها از هر گونه گناه مىباشد . « 3 »
[ كَرْب : ]
« وَ مِن كُلِّ كَرْبٍ »
« كَرْب » ( بر وزن حرب ) در اصل ، به معناى زير و رو كردن زمين و حفر آن است ، و نيز به معناى گره محكمى كه در طناب دلو مىزنند آمده ، سپس در غم و اندوههايى كه قلب انسان را زير و رو مىكند و همچون گرهى بر دل انسان مىنشيند ، گفته شده است .
بنابراين ، ذكر كلمهء « كَرْب » در آيه كه معناى وسيع و گستردهاى دارد و هرگونه مشكل مهمى را شامل مىشود بعد از ذكر « ظلمات برّ و بحر » - كه به قسمت خاصى از شدائد گفته مىشود - از قبيل ذكر يك مفهوم عام بعد از بيان مفهوم خاص است ( دقت كنيد ) .
و توصيف آن در سورهء « انبياء » به « عظيم » ، نهايت شدت اندوه نوح عليه السلام را مىرساند . « 4 »
[ كَرَّتَيْن : ]
« ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ »
« كَرَّتَيْن » از مادّهء « كرّ » ( بر وزن شرّ ) به معناى توجّه و بازگشت به چيزى است ، و « كرّة » به معناى تكرار و « كَرَّتَيْن » تثنيهء آن است ، ولى بعضى از مفسران گفتهاند : منظور از « كَرَّتَيْن » در اينجا معناى تثنيه نيست ، بلكه ، منظور توجههاى مكرّر ، پىدرپى و متعدد است . « 5 »
[ كرسى : ]
« كُرْسِيُّهُ السَّمَاواتِ »
« كرسى » از نظر ريشهء لغوى از « كِرْس » ( بر وزن ارث ) گرفته شده كه به معناى اصل و اساس مىباشد و گاهى نيز به هر چيزى كه بهم پيوسته و تركيب شده است گفته مىشود ، و به همين جهت به تختهاى كوتاه « كُرْسى » مىگويند و از آنجا كه استاد و
هامش
( 1 ) . نبأ ، آيهء 28 ( ج 26 ، ص 56 )
( 2 ) . انعام ، آيهء 148 ( ج 6 ، ص 37 )
( 3 ) . عبس ، آيهء 16 ( ج 26 ، ص 145 )
( 4 ) . انعام ، آيهء 64 ( ج 5 ، ص 348 ) ؛ انبياء ، آيهء 76 ( ج 13 ، ص 503 ) ؛ صافات ، آيهء 76 ( ج 19 ، ص 94 )
( 5 ) . ملك ، آيهء 4 ( ج 24 ، ص 431 )