مفعول مطلق و يا معناى ظرفيت داشته باشد به معناى « فِى حالِ الرَّغْبَةِ وَ فِى حالِ الرَّهْبَةِ » ، گر چه نتيجهء اين پنج احتمال با هم متفاوت است ، ولى اين تفاوت در جزئيات مفهوم آيه است نه در اساس و نتيجهء آن . « 1 »
[ رهبانيت : ]
« رَحْمَةً وَ رَهْبانِيَّةً »
« رهبانيت » از مادّهء « رهبه » ، به معناى « خوف و ترس » است كه در اينجا خوف و ترس از خدا منظور است ، و به گفتهء « راغب » در « مفردات » ، ترسى است آميخته با پرهيز و اضطراب ، و « تَرَهُّب » به معناى « تعبّد » و عبادت كردن و « رهبانيت » به معناى « شدت تعبد » است . « 2 »
[ رَهْبَةً : ]
« لَأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً »
« رَهْبَةً » در اصل ، به معناى ترسى است كه توأم با اضطراب و پرهيز باشد ، و در حقيقت ، ترس و وحشتى است عميق و ريشهدار كه آثار آن در عمل ظاهر گردد . « 3 »
[ رهط : ]
« تِسْعَةُ رَهْطٍ يُفْسِدُونَ »
با توجّه به اين كه « رهط » در لغت به معناى جمعيتى كمتر از ده يا كمتر از چهل نفر است ، روشن مىشود : اين گروههاى كوچك كه هر كدام براى خود خطى داشتند ، در يك امر مشترك بودند و آن ، فساد در زمين و به هم ريختن نظام اجتماعى و مبادى اعتقادى و اخلاقى بود . « 4 »
[ رَهَق : ]
« بَخْساً وَ لا رَهَقاً »
« رَهَق » ( بر وزن شفق ) به معناى « پوشانيدن چيزى به زور » است و اشاره به آن است كه چيزى بر « سيئات » آنها افزوده نخواهد شد و بعضى نيز « رَهَق » را ناظر به « تكاليف شاق » دانستهاند . « 5 »
[ رَهْو : ]
« وَ اتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْواً »
مفسران و ارباب لغت براى « رَهْو » ( بر وزن سهو ) دو معنا ذكر كردهاند : « آرام بودن » و « گشاده و باز بودن » و جمع هر دو معنا در اينجا نيز بىمانع است . « 6 »
[ رَهِيْنَه : ]
« بِمَا كَسَبَتْ رَهينَةٌ »
« رَهِيْنَه » از مادّهء « رهن » به معناى « گروگان » است ، و آن وثيقهاى است كه معمولًا در مقابل « وام » مىدهند ، گويى تمام وجود انسان در گرو انجام وظائف و تكاليف او است و هنگامى كه آن را انجام مىدهد ، آزاد
هامش
( 1 ) . انبياء ، آيهء 90 ( ج 13 ، ص 536 )
( 2 ) . حديد ، آيهء 27 ( ج 23 ، ص 397 )
( 3 ) . حشر ، آيهء 13 ( ج 23 ، ص 539 )
( 4 ) . نمل ، آيهء 48 ( ج 15 ، ص 524 )
( 5 ) . جنّ ، آيهء 13 ( ج 25 ، ص 124 )
( 6 ) . دخان ، آيهء 24 ( ج 21 ، ص 186 )