[ رُجُوم : ]
« وَ جَعَلْنَاها رُجُوماً »
تعبير به « رُجُوم » ( تيرها ) اشاره به شهابها است ، كه همچون تيرى از يك سوى آسمان ، به سوى ديگر پرتاب مىشود ، مىدانيم « شهب » باقى ماندهء ستارگانى است كه طىّ حوادثى از هم متلاشى شده ، بنابراين ، اگر مىگويد : ما كواكب را تيرهايى براى شياطين قرار داديم ، اشاره به همين سنگريزههاى مخصوص است . « 1 »
[ رَجِيم : ]
« مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجيمِ »
« رَجِيم » از مادّهء « رجم » به معناى طرد كردن است و در اصل به معناى زدن با سنگ آمده و چون لازمهء آن طرد مىباشد ، سپس به معناى طرد كردن استعمال شده است . « 2 »
[ رحلة : ]
« إيلافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتاءِ وَالصَّيْفِ »
« رحلة » در اصل از « رَحْل » ( بر وزن شهر ) به معناى پوششى است كه بر مركب براى سوار شدن مىنهند ، سپس بههمين مناسبت آنرا به خود شتر و يا مسافرتهايى كه با آن يا وسيلهء ديگرى انجام داده مىشود ، اطلاق كردهاند . « 3 »
[ رَحِم : ]
« وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَكُمْ »
« رَحِم » در اصل ، به معناى « جايگاه جنين » در شكم مادر است ، سپس اين تعبير به تمام خويشاوندان اطلاق شده است ؛ به خاطر اين كه از رحم واحدى نشأت گرفتهاند . « 4 »
[ رحمان : ]
« الرَّحْمنُ »
نام « رحمان » بعد از نام « اللّه » ، گستردهترين مفهوم را در ميان نامهاى پروردگار دارد ؛ زيرا مىدانيم خداوند داراى دو رحمت است :
« رحمت عام » و « رحمت خاص » ؛ نام « رحمان » اشاره به « رحمت عام » او است كه همگان را شامل مىشود و نام « رحيم » اشاره به « رحمت خاص » او كه مخصوص اهل ايمان و طاعت است . و شايد به همين دليل ، نام « رحمان » بر غير خدا هرگز اطلاق نمىشود ( مگر اين كه با كلمهء « عبد » همراه باشد ) ولى وصف « رحيم » به ديگران نيز گفته مىشود ؛ چرا كه هيچ كس داراى رحمت عام جز او نيست ، اما رحمت خاص ، هر چند به صورت ضعيف ، در ميان انسانها و موجودات ديگر نيز وجود دارد . « 5 »
[ رحمت : ]
« وَ رَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنينَ »
منظور از « رحمت » ، همان نعمتهاى مادّى
هامش
( 1 ) . ملك ، آيهء 5 ( ج 24 ، ص 333 )
( 2 ) . نحل ، آيهء 98 ( ج 11 ، ص 434 ) ؛ ص ، آيهء 77 ( ج 19 ، ص 362 )
( 3 ) . قريش ، آيهء 2 ( ج 27 ، ص 376 )
( 4 ) . محمّد ، آيهء 22 ( ج 21 ، ص 485 )
( 5 ) . رحمن ، آيهء 1 ( ج 23 ، ص 107 )