« فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً »
« تَقْعُدَ » از مادّهء « قعود » به معناى نشستن ، كنايه از توقف و از كار افتادن مىباشد . « 1 »
[ تقلّب : ]
« أَوْ يَأْخُذَهُمْ في تَقَلُّبِهِمْ »
« تقلّب » گر چه در لغت عرب به معناى هرگونه رفت و آمد است ، ولى در اين گونه موارد - همانگونه كه بسيارى از مفسران گفتهاند و در بعضى از روايات اسلامى نيز تأكيد شده - به معناى رفت و آمد در طريق تجارت و كسب مال است ( دقت كنيد ) . و در سورهء « شعراء » به معناى گردش و حركت و از حالى به حالى منتقل شدن است ؛ اين تعبير ممكن است اشاره به سجدهء پيامبر صلى الله عليه و آله در ميان سجده كنندگان در حال نماز باشد ، و يا گردش پيامبر صلى الله عليه و آله در ميان يارانش كه مشغول عبادت بودند و از حال آنها جستجو مىكرد .
ونيز « تَقَلُّب » از مادّهء « قلب » بهمعناى « دگرگون كردن » است ، و « تقلب » در سورهء « مؤمن » ، به معناى « تصرف و سلطه » بر مناطق ، وبلاد مختلف ، و حكومت و سيطره بر آنها ، و به معناى رفت و آمد در آنها مىباشد . « 2 »
[ تُقْلَبُون : ]
« وَ إِلَيْهِ تُقْلَبُونَ »
« تُقْلَبُون » از مادّهء « قلب » ، در اصل به معناى دگرگون ساختن چيزى از صورتى به صورت ديگر است ، و از آنجا كه در قيامت انسان از صورت خاك بىجان ، به صورت موجود زندهء كاملى در مىآيد ، اين تعبير در مورد آفرينش مجدد او ، آمده است . اين تعبير ، ممكن است اشاره به اين نكته نيز بوده باشد كه در سراى آخرت ، انسان آن چنان دگرگون و زير و رو مىشود كه باطنش ظاهر مىگردد و اسرار درونش آشكار مىشود . « 3 »
[ تقوا : ]
« لَارَيْبَ فيهِ هُدىً لِلْمُتَّقينَ »
« تقوا » در اصل از مادّهء « وقايه » به معناى نگهدارى يا خويشتن دارى است و نيز اشاره به پرهيز از هر گونه گناه ، آلودگى ، فساد و شرك و كفر است . « 4 »
[ تَقَوَّلَ : ]
« أَمْ يَقُولُونَ تَقَوَّلَهُ »
« تَقَوَّلَ » از مادّهء « تَقَوُّل » ( بر وزن تكلّف ) به معناى سخنانى است كه انسان از خود ساخته و حقيقتى ندارد . « 5 »
[ تقويم : ]
« فى أَحْسَنِ تَقْويمٍ »
« تقويم » به معناى چيزى به صورت مناسب
هامش
( 1 ) . اسراء ، آيهء 29 ( ج 12 ، ص 109 )
( 2 ) . نحل ، آيهء 46 ( ج 11 ، ص 277 ) ؛ شعراء ، آيهء 219 ( ج 15 ، ص 396 ) ؛ مؤمن ، آيهء 4 ( ج 20 ، صفحهء 28 )
( 3 ) . عنكبوت ، آيهء 21 ( ج 16 ، ص 255 )
( 4 ) . بقره ، آيهء 2 ( ج 1 ، ص 111 ) ؛ اعراف ، آيهء 156 ( ج 6 ، ص 465 ) ؛ مرسلات ، آيهء 41 ( ج 25 ، 425 )
( 5 ) . طور ، آيهء 33 ( ج 22 ، ص 460 ) ؛ حاقّه ، آيهء 44 ( ج 24 ، ص 481 )